19.07.2021
Prowadz膮cy: Jaros艂aw Ku藕niar

Trendy, kt贸re zmieni膮 tw贸j biznes. Webinar ING

Pandemia przyspieszy艂a nasz膮 „przeprowadzk臋” do 艣wiata online. Obecnie jeste艣my na trzecim etapie digitalizacji naszego 偶ycia, a co za tym idzie, tak偶e biznesu. Ostatnim krokiem b臋dzie cyfryzacja zmys艂贸w. Jak trendy zmieni膮 Tw贸j biznes? Pos艂uchaj, kt贸re s膮 kluczowe i jak prze艂o偶y膰 je na decyzje biznesowe.

Swoje prognozy przedstawia Natalia Hatalska, znana analityczka trend贸w, CEO infuture.institute. Rozmow臋 prowadzi Jaros艂aw Ku藕niar.

Czytaj wi臋cej
19.07.2021
Biznes

Swoje prognozy przedstawia Natalia Hatalska, znana analityczka trend贸w, CEO infuture.institute. Rozmow臋 prowadzi Jaros艂aw Ku藕niar.

Udost臋pnij
https://voicehouse.co/odcinki/trendy-ktore-zmienia-twoj-biznes-webinar-ing/
KopiujSkopiowano

Transkrypcja

[00:00:07]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Dzie艅 dobry, szanowni widzowie. To ju偶 kolejne nasze spotkanie w ING CAFE. Tym razem b臋dziemy 艂膮czy膰 si臋 specjalnym telemostem mi臋dzy Prag膮-P贸艂noc w Warszawie i naszym studiem a Gda艅skiem, gdzie jest Natalia Hatalska. Dzie艅 dobry, szanowna. Nie wiem, czy b臋dzie to wida膰 doskonale w Gda艅sku, ale postanowi艂em si臋 przygotowa膰, maj膮c w pami臋ci twoje ostatnie eksperymenty na w艂asnej osobie - czyli nie telefon, do kt贸rego b臋d臋 zerka艂, tylko notatnik specjalny, w kt贸rym normalnie d艂ugopisem napisa艂em sobie imi臋, nazwisko i infuture.instytute, bo t臋 organizacj臋 Natalia reprezentuje. Mi艂o ci臋 widzie膰.

[00:00:41]

N.HATALSKA: Nawzajem, dzi臋ki za zaproszenie.

[00:00:43]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Mamy czas i chcia艂bym, 偶eby艣my przeszli sobie przez 艣wiat, kt贸ry naszym widzom - a w艣r贸d nich s膮 ci, kt贸rzy maj膮 w艂asne biznesy, by膰 mo偶e za艂o偶膮 za chwil臋 kolejny biznes - na pewno decyduj膮cy g艂os w tych biznesach maj膮 tak偶e, chc膮 us艂ysze膰 od ciebie o tym, jak dzisiaj 艣wiat, patrz膮c trendem na niego, mo偶e wygl膮da膰. Czy 2020 rok w twojej pracy - patrzenia bardzo szerokiego na to, co si臋 dzieje - cokolwiek zmieni艂?

[00:01:07]

N.HATALSKA: Czy zmieni艂? Pewnie zmieni艂 – tak jak nam wszystkim. Natomiast sytuacja, kt贸ra nam si臋 zdarzy艂a z pandemi膮 COVID, to nie jest co艣 takiego, czego si臋 nie mogli艣my spodziewa膰. Ja na co dzie艅 zajmuj臋 si臋 prognozowaniem przysz艂o艣ci. Ci, kt贸rzy zajmuj膮 si臋 foresightem strategicznym, wiedz膮, 偶e istnieje co艣 takiego, co si臋 nazywa efektem Kasandry. Kasandra by艂a c贸rk膮 kr贸la Troi Priama, w kt贸rej zakocha艂 si臋 Apollo i w darze z mi艂o艣ci podarowa艂 jej mo偶liwo艣膰 przepowiadania przysz艂o艣ci. Niestety Kasandra odrzuci艂a mi艂o艣膰 Apolla, on si臋 w艣ciek艂 i powiedzia艂: „OK. B臋dziesz przepowiada艂a t臋 przysz艂o艣膰, ale nikt ci nie uwierzy”. Dok艂adnie to jest co艣 z czym mamy do czynienia w foresightcie, czyli umiemy prognozowa膰 przysz艂o艣膰, ale czasami nie zwracamy na to uwagi, wydaje nam si臋: „To si臋 nie zdarzy, to si臋 nigdy nie zdarzy艂o”. Tak samo by艂o z pandemi膮 COVID. To nie jest tak, 偶e ona przysz艂a i nagle si臋 pojawi艂a – w 1995 roku Richard Preston wyda艂 tak膮 ksi膮偶k臋 pt. „Strefa Ska偶enia”, gdzie pisa艂 w艂a艣nie o tym, 偶e… On pisa艂 oczywi艣cie o epidemii wirusa Ebola – taki bardzo g艂o艣ny reporta偶 – ale w艂a艣nie stawia艂 tam tez臋, 偶e tego typu pandemie b臋d膮 zdarza艂y si臋 coraz cz臋艣ciej, ze wzgl臋du na utrat臋 bior贸偶norodno艣ci, na zmiany klimatyczne itd. W 2015 roku Bill Gates mia艂 s艂ynne swoje wyst膮pienie na TED, gdzie m贸wi艂 te偶 o tym, 偶e pandemie b臋d膮 si臋 zdarza艂y, a my nie jeste艣my na nie przygotowani.

[00:00:43]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Z Gatesem jest troch臋 jak z t膮 Kasandr膮 - on co艣 przewiduje, ale ludzie my艣l膮 sobie: "Zwariowa艂. Tyle ma pieni臋dzy, 偶e nikt go nie b臋dzie s艂ucha艂".

[00:02:45]

N.HATALSKA: Dok艂adnie. Te prognozy pojawia艂y si臋 wcze艣niej i mogli艣my si臋 przygotowa膰 na tak膮 sytuacj臋 – a jednak to zbywali艣my albo m贸wili艣my: „To nas nie dotyczy. Ja zajmuj臋 si臋 motoryzacj膮, jakimi艣 innymi kategoriami biznesu, wi臋c dlaczego je偶eli nie zajmuj臋 si臋 farmacj膮, to mam zwraca膰 uwag臋 na choroby zaka藕ne? To jest co艣, co mnie nie dotyczy”. Jednak okaza艂o si臋, 偶e mo偶e nas dotyczy膰.

[00:03:12]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Czy trend jest w takim razie taki - je偶eli mia艂bym chwyci膰 si臋 pierwszego z wielu, kt贸rych dotkniemy przez najbli偶sz膮 godzin臋 - 偶e nie ma rzeczy, na kt贸re nasze biznesy ju偶 nie maj膮 wp艂ywu?

[00:03:22]

N.HATALSKA: Ja bym odwrotnie powiedzia艂a: nie ma takich rzeczy, kt贸re nie wp艂yn臋艂yby na nasz biznes – COVID nam to bardzo dobrze pokaza艂. My mamy tak膮 tendencj臋, zw艂aszcza w biznesie, takiego silosowego spojrzenia: funkcjonujemy w jakim艣 biznesie i sprawdzamy tylko to, co dotyczy bezpo艣rednio tego biznesu. Wszystko co jest poza – jest poza nami, nie powinni艣my si臋 tym interesowa膰. Mamy takie silosowe podej艣cie, ale ca艂y nasz 艣wiat jest skomplikowanym systemem, nasz 艣wiat nie funkcjonuje w silosie. To nam w艂a艣nie pandemia COVID dok艂adnie pokaza艂a – wiadomo, 偶e teraz s膮 r贸偶ne teorie – ale kto艣 w 2019 czy jeszcze w 2018 roku zjad艂 tego nietoperza, pancernika, a potem mieli艣my efekt kaskadowy, efekt motyla, kt贸ry spowodowa艂, 偶e wszystko si臋 zmieni艂o – nawet to, 偶e my dzisiaj si臋 spotykamy online jest efektem tej sytuacji. To wynika z tego, 偶e ca艂y 艣wiat jest ultra skomplikowanym systemem, gdzie wszystkie rzeczy s膮 ze sob膮 po艂膮czone i ka偶da nawet najmniejsza rzecz – efekt motyla doskonale znamy – mo偶e wp艂yn膮膰 na nasz biznes. Gdybym mia艂a powiedzie膰, co jest najwa偶niejsz膮 lekcj膮 z tej pandemii, tej sytuacji, to powiedzia艂abym, 偶e musimy naprawd臋 bardzo szeroko patrze膰 na 艣wiat, je偶eli chcemy by膰 przygotowani na przysz艂o艣膰.

[00:04:42]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Od tego tutaj dzisiaj jeste艣my. Szanowni widzowie, tak jak m贸wi Natalia - ona w Gda艅sku, my w naszym studiu w Warszawie w ING CAFE. To co te偶 COVID sprawi艂 - mimo odleg艂o艣ci mo偶emy by膰 naprawd臋 bardzo blisko siebie. Spos贸b jaki ja mam na to, 偶eby was zaprosi膰 do nas do studia, rozsi膮艣膰 si臋 z Natali膮 przy kawie, to jest u偶ywanie sobie na czacie. Je偶eli macie jakiekolwiek pytanie, to nie zostawiajcie go na ostatni膮 chwil臋, bo ten moment mo偶e by膰 momentem, w kt贸rym takich os贸b b臋dzie za du偶o. 艢mia艂o piszcie ju偶 teraz, a ja b臋d臋 stara艂 si臋 mie膰 na tyle podzieln膮 uwag臋, 偶e b臋d臋 z Natali膮, wami i waszymi pytaniami - tak, 偶eby艣my mogli czu膰 si臋 wsp贸艂winni temu dzisiaj dzisiejszemu wydarzeniu. Czy dzisiaj patrz膮c po trendach, prawd膮 jest to, 偶e nie ma sensu bra膰 w biznesie d艂u偶szych perspektyw ni偶, powiedzmy, p贸艂 roku czy rok, 偶e nikt nie powinien ju偶 planowa膰 5-latk膮 czy 10-latk膮, bo nie wiadomo, co b臋dzie w tak d艂ugiej perspektywie, wi臋c nie ma sensu traci膰 na to czasu?

[00:05:43]

N.HATALSKA: Ja bym do ko艅ca tak nie powiedzia艂a. Wiem, 偶e w biznesie raczej patrzymy kr贸tkimi perspektywami, mamy jakie艣 KPI, cele sprzeda偶owe, kt贸re musimy wype艂ni膰, ale jednak patrzenie daleko w przysz艂o艣膰 jest dobre z tego powodu, 偶e przysz艂o艣膰 nie jest nam dana. To nie jest tak, 偶e jak m贸wimy o scenariuszach przysz艂o艣ci, to znaczy, 偶e to jest co艣, co przyjdzie, wype艂ni si臋 i mo偶emy tylko na to czeka膰. M贸wimy o trendach odpowiednio wcze艣nie po to, 偶eby m贸c je jeszcze zmieni膰. Dlatego ja bym z tej perspektywy d艂ugoterminowej jednak nie rezygnowa艂a – cho膰 wiadomo, 偶e ta perspektywa kr贸tkoterminowa dla biznesu jest zdecydowanie bardziej atrakcyjna.

[00:06:22]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Dzisiaj przechodzimy te偶 tak膮 przyspieszon膮 lekcj臋 digitalizacji, cyfryzacji - czy w trendach wida膰, 偶e to z nami ju偶 zostanie? Biznesy, kt贸re nagle musia艂y wej艣膰 w sfer臋 digital - bo tam byli klienci przez jaki艣 czas i tylko tam, nie by艂o ich fizycznie - czy to s膮 biznesy, kt贸re ju偶 powinny przy tym zosta膰, czy tak naprawd臋 b臋dzie mo偶na z tego 艣wiata jednak do realu, do offline na dobre wr贸ci膰?

[00:06:47]

N.HATALSKA: Z t膮 digitalizacj膮 to og贸le jest bardzo ciekawa kwestia, bo my w procesie digitalizacji i cyfryzacji naszego 艣wiata jeste艣my co najmniej od 2000 roku, czyli od 21 lat. To si臋 toczy艂o z r贸偶nym skutkiem, ale dopiero pandemia spowodowa艂a to, 偶e musieli艣my maksymalnie w tej digitalizacji przyspieszy膰, i to w r贸偶nych obszarach: w retailu, edukacji, pracy z domu, pracy zdalnej… Jakkolwiek to oczywi艣cie by艂o trudne w niekt贸rych momentach, bo to si臋 dzia艂o nagle i szybko. My od tej digitalizacji nie uciekniemy. Ja zreszt膮 stawiam tak膮 tez臋, 偶e idziemy w kierunku 艣wiata lustrzanego, czyli 偶e ca艂kowicie docelowo przeniesiemy si臋 do 艣wiata online, na r贸偶nych poziomach – teraz jeste艣my na trzecim etapie 艣wiata lustrzanego. Pierwszy to by艂a cyfryzacja informacji – to by艂 Google; potem by艂a cyfryzacja relacji – to by艂y media spo艂eczno艣ciowe; teraz jeste艣my na trzecim etapie, kiedy mamy cyfryzacj臋 艣wiata fizycznego, ca艂膮 koncepcj臋 tzw. cyfrowych bli藕niak贸w, Digital twins; czwarty etap, kt贸ry jest dopiero przed nami, to jest cyfryzacja zmys艂贸w, czyli wielozmys艂owe, multisensoryczne odczuwanie 艣wiata b臋d膮c w 艣wiecie online – b臋dziemy mogli np. czu膰, smakowa膰, dotyka膰 wszystkimi zmys艂ami.

[00:08:06]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Czyli jak si臋 spotkamy w tym czwartym etapie, ING nas zaprosi, to ja b臋d臋 czu艂 twoje perfumy, a ty moje?

[00:08:12]

N.HATALSKA: Tak. Z drugiej strony jednak musimy patrze膰, 偶e my, ludzie jeste艣my istotami multisensorycznymi, mamy swoje w艂asne czujniki, czyli nasze zmys艂y – w 艣wiecie online, w kt贸rym teraz sp臋dzamy bardzo du偶o czasu, g艂贸wnie bazujemy na 2 naszych czujnikach: zmy艣le wzroku i s艂uchu. ale wszystkie pozosta艂e, o kt贸rych m贸wi艂am – smak, dotyk, przestrze艅, zapach – tego tutaj nie ma. Dlatego nam si臋 wydaje, 偶e ten 艣wiat jest p艂aski i t臋sknimy za tym 艣wiatem fizycznym – ta digitalizacja oczywi艣cie b臋dzie si臋 toczy艂a, ale widzimy pewien odwr贸t, chocia偶 on te偶 w jakim艣 stopniu jest zahamowany przez pandemi臋, czyli odwr贸t do 艣wiata fizycznego. Jednak ludzie maj膮 w sobie ogromn膮 t臋sknot臋 za kontaktem z drugim cz艂owiekiem. W trakcie pandemii i po pandemii robili艣my badanie dotycz膮ce edukacji – to jest troch臋 inny temat ni偶 biznes, ale edukacja dotyczy nas wszystkich – zrobili艣my badanie jako艣ciowe, a potem ilo艣ciowe na grupie prawie 1000 polskich uczni贸w w wieku od 10 do 21 lat, gdzie zapytali艣my o ich stosunek do takiego scenariusza, 偶e w艂a艣ciwie zostajemy w tej edukacji ca艂kowicie zdalnej, 偶e oni s膮 tylko online. Co si臋 okaza艂o: ogromna wi臋kszo艣膰 tych dzieci i m艂odzie偶y powiedzia艂a, 偶e oni nie chc膮 takiego scenariusza, 偶e ten 艣wiat ca艂kowicie online i ten rok kiedy w ten spos贸b si臋 uczyli spowodowa艂, 偶e oni si臋 czuli bardziej samotni, 偶e to niszczy艂o relacje, 偶e gorzej zapami臋tywali. Wida膰 by艂o tak膮 ogromn膮 t臋sknot臋 za kontaktem z drugim cz艂owiekiem. Dla nich marzeniem by艂o to, 偶eby by艂a taka zasada w lekcjach online, 偶eby wszyscy mieli w艂膮czone kamerki, 偶eby艣my mogli sobie zobaczy膰 w艂asne twarze. Owszem, zanurzamy si臋 w ten 艣wiat cyfrowy i nie uciekniemy od niego, ale jednak rozumiemy r贸偶nic臋 mi臋dzy takim kontaktem… Na pewno te偶 czujesz r贸偶nic臋, jak rozmawiamy tak, ni偶 gdyby艣my byli obok siebie – albo na Pradze-P贸艂noc, albo w Gda艅sku.

[00:10:17]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: My艣l臋, 偶e by艂aby zupe艂nie inna energia. Tematycznie pewnie polecieliby艣my tak samo, natomiast energi臋 mieliby艣my zupe艂nie inn膮. Ja to widz臋 przez ostatni rok, jak to bardzo wp艂ywa tak偶e na przedsi臋biorc贸w, kt贸rzy nagle musz膮 by膰 hostami, oni musz膮 wyj艣膰 na scen臋 i - czy swoim zespo艂om, czy swoim klientom - co艣 powiedzie膰 przez kamer臋. Im trudno jest uwierzy膰, 偶e oni przez t臋 kamer臋 s膮 w stanie do kogo艣 dotrze膰, oni si臋 blokuj膮, jest cisza, nie s膮 w stanie dosta膰 偶adnej energii od nikogo, kto by przed nimi by艂 i s艂ucha艂 - wi臋c to jest rzeczywi艣cie trudne. Obiecuj臋, 偶e do tego 艣wiata digitalnego - w nawi膮zaniu troch臋 do twojej ksi膮偶ki - wr贸c臋, ca艂y czas trzymaj膮c notatki w r臋ku, nie si臋gaj膮c po 偶aden digitalny...

[00:10:53]

N.HATALSKA: A propos tego do艣wiadczenia, kt贸re maj膮 przedsi臋biorcy: ja mam bardzo podobne do艣wiadczenie, bo cz臋艣ci膮 mojej pracy jest wyst臋powanie i robienie prezentacji. Przed pandemi膮 wyst臋powa艂am po prostu na sali, gdzie by艂o 300, 500 os贸b, czasami to by艂o ponad 1000 czy 3000 os贸b – jak wyst臋powa艂am na sali, to widzia艂am reakcje u偶ytkownik贸w, czyli widzia艂am twarze ludzi, widzia艂am energi臋 sali itd. Teraz jest tak, 偶e ja cz臋sto m贸wi臋, patrz膮c sama na siebie, albo patrz膮c tylko na ekran monitora. To jest naprawd臋 bardzo trudne, bo cz艂owiek ma takie poczucie jakby m贸wi艂 sam do siebie. Nawet teraz nie widz臋 ludzi, kt贸rzy nas s艂uchaj膮, nawet nie widz臋 czatu.

[00:11:35]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Ale pisz膮 do ciebie. Ja z przyjemno艣ci膮 b臋d臋 z niego korzysta艂, bo rzeczywi艣cie mam nadziej臋, 偶e to dmuchnie nam w skrzyd艂a.

[00:11:40]

N.HATALSKA: Ja go nawet nie widz臋, wi臋c nie wiem, czy ludzie si臋 zgadzaj膮, czy mo偶e jednak si臋 nie zgadzaj膮…

[00:11:43]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Zgadzaj膮. Cho膰 pytania s膮 przer贸偶ne i zaczn臋 od tego, kt贸re by艂o jednym z pierwszych. Nie pami臋tam ju偶 imienia autora, ale m贸wi tak... Skoro jeste艣 przewidywaczk膮, to on ci臋 pyta, czy b臋dzie hossa teraz, czy b臋dzie taki moment, 偶e rzeczywi艣cie wszyscy st臋sknieni r贸偶nych rzeczy b臋d膮 na pot臋g臋 kupowa膰, kupowa膰, kupowa膰?

[00:12:06]

N.HATALSKA: Jak popatrzymy sobie na kryzysy historycznie, to widzimy, 偶e cz臋sto po kryzysach przychodzi najpierw za艂amanie, a potem przychodzi boom gospodarczy. Te偶 widzieli艣my na pewno, 偶e niekt贸re kategorie dramatycznie wzros艂y w trakcie pandemii, czyli niekt贸re biznesy si臋 zamyka艂y, ale wszystkie biznesy, kt贸re by艂y zwi膮zane z digitalizacj膮, czyli np. Amazon, Netflix Google itd. czy firmy technologiczne produkuj膮ce sprz臋t albo firmy farmaceutyczne – one mia艂y niesamowite wr臋cz obroty. To nie jest tak, 偶e zupe艂nie si臋 wszyscy zapadli艣my. Ja wierz臋 te偶 mocno, 偶e w jaki艣 spos贸b gospodarce pomo偶e ca艂e to dofinansowanie – wszystkie te tarcze ochronne, kt贸re mamy w Europie, one spowoduj膮 te偶 rozw贸j biznesu. Jak patrzy艂am na Polsk臋, w co si臋 b臋dzie w Polsce inwestowa艂o – to jest znowu daleko posuni臋ta digitalizacja. Czyli nie mo偶e dzisiaj by膰 biznesu, kt贸ry nie opiera si臋 w og贸le na nowych technologiach albo na internecie, albo go w internecie w og贸le nie ma.

[00:13:16]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Widzowie m贸wi膮: "Pani Natalio, jeste艣my, s艂uchamy, dajemy tyle energii, ile mo偶emy tylko da膰". O ile biznes musi przenie艣膰 si臋 do 艣wiata digitalnego i takim digitalnym biznesem by膰, to na ile przedsi臋biorcy dzisiaj musz膮 mie膰 umiej臋tno艣ci zarz膮dzania biznesem, kt贸ry jest digitalny, a sami byli wykszta艂ceni biznesowo w 艣wiecie offline? Jakich skilli trzeba?

[00:13:47]

N.HATALSKA: No tak, te umiej臋tno艣ci s膮 niezb臋dne. Znowu wr贸c臋 do tego raportu o edukacji, bo tam badali艣my te偶 luki kompetencyjne, czyli jakich kompetencji ludzie potrzebuj膮 w przysz艂o艣ci. To byli uczniowie, studenci, nauczyciele, wyk艂adowcy i mened偶erowie – bo dla mnie jednak biznes jest du偶膮 cz臋艣ci膮 edukacji. Badali艣my r贸偶ne kompetencje, kt贸re s膮 dzisiaj, i na ile one b臋d膮 przydatne, potrzebne i na ile ludzie b臋d膮 je posiada膰 w przysz艂o艣ci. To by艂a np. praca pod wp艂ywem stresu, kreatywno艣膰, logiczne my艣lenie, STEM, czyli te wszystkie nauki z obszaru technologii, in偶ynierii, matematyki itd. Pierwsza rzecz, kt贸ra si臋 pojawi艂a to to, 偶e mened偶erowie i wyk艂adowcy oceniali siebie zdecydowanie surowiej, czyli w badaniach wysz艂o, 偶e oni maj膮 mniejsze kompetencje na przysz艂o艣膰; z kolei studenci i uczniowie m贸wili: „Super. My nie mamy 偶adnych luk kompetencyjnych”. Ale wed艂ug mnie to nie wynika z tego, 偶e mened偶erowie czy wyk艂adowcy maj膮 luki kompetencyjne, a m艂odzi ludzie nie – wr臋cz przeciwnie, w mojej ocenie biznes i edukacja maj膮 wi臋ksz膮 艣wiadomo艣膰 zmian i wi臋ksz膮 艣wiadomo艣膰 tego, jak bardzo sami potrzebuj膮 ca艂y czas by膰 w tzw. trybie lifelong learning. Drug膮 rzecz膮, kt贸ra wysz艂a, by艂o to, 偶e potrzebne nam s膮 te偶 kompetencje mi臋kkie. Ja wiem, 偶e dzisiaj bardzo du偶o m贸wi si臋 o digitalizacji, technologiach, STEM, ale tak naprawd臋 w tym digitalnym 艣wiecie, cyfrowym 艣wiecie potrzebne b臋d膮 nam takie kompetencje, jak np. kreatywno艣膰 albo kompetencje umiej臋tno艣ci s艂uchania, kompetencja wsp贸艂pracy, przekazywania wiedzy. Czyli takie, powiedzia艂abym, mi臋kkie kompetencje, kt贸re s膮 niezb臋dne. Te偶 zobaczmy sobie, jak my pracujemy jako ludzie – pracujemy, ale te偶 uczymy si臋 – taka wiedza z komputera czy wiedza online to jest wiedza pionowa, nawet teraz. Czyli ja m贸wi臋, ty m贸wisz i s膮 widzowie, kt贸rzy nas s艂uchaj膮, ale to nie jest tak, 偶e… Ja z przyjemno艣ci膮 pos艂ucha艂abym i zobaczy艂abym ludzi, kt贸rzy nas s艂uchaj膮, dlatego 偶e mamy te偶 przekazywanie wiedzy poziome. Czyli to nie jest tylko nauczyciel w szkole i dzieci, kt贸re si臋 ucz膮, ale dzieci ucz膮 si臋 mi臋dzy sob膮. I tak samo ja najwi臋cej ucz臋 si臋 w biznesie od innych przedsi臋biorc贸w, s艂uchaj膮c o ich do艣wiadczeniach. To jest bardzo trudne, je偶eli np. mamy uniemo偶liwione spotkania networkingowe na konferencjach. Teraz mamy tylko konferencje, 偶e kto艣 m贸wi i reszta s艂ucha, ale kiedy艣 by艂a mo偶liwo艣膰 w艂a艣nie networkowania, wymieniania si臋 do艣wiadczeniami – tego nam teraz brakuje, a to jest niezb臋dne.

[00:16:30]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Co jest te偶 wa偶ne: mo偶na oczywi艣cie otworzy膰 sobie pok贸j, ale w tym pokoju znowu jeste艣my w 艣wiecie digitalnym, wi臋c znowu nie ma tej relacji, kt贸ra by艂a, stoj膮c po kaw臋 w kolejce na konferencji. Natomiast co jest fajne - i to m贸wi臋 jako prowadz膮cy ju偶 trzecie takie spotkanie - niesamowicie rozkr臋cili si臋 nasi widzowie i zadaj膮 ci bardzo du偶o pyta艅, ja nie nad膮偶am ich notowa膰 d艂ugopisem na mojej analogowej, cholernej kartce. Ale mn贸stwo pyta艅 dotyczy w艂a艣nie edukacji, i to edukacji na poziomie biznesu: jakich umiej臋tno艣ci dzisiaj si臋 uczy膰, 偶eby by膰 gotowym na ewentualn膮 zmian臋, kt贸ra jest w艂a艣ciwie nieunikniona?

[00:17:05]

N.HATALSKA: Trzeba zrobi膰 sobie takie podej艣cie, 偶e nadrz臋dn膮 koncepcj膮 w edukacji dzi艣 jest lifelong learning, czyli to nie jest tak jak my ko艅czyli艣my studia, 偶e mieli艣my 3 etapy: najpierw by艂y studia, nauka i to trwa艂o 20 lat, potem by艂a praca 40 lat i potem 20 lat cz艂owiek teoretycznie by艂 na emeryturze, ale my wiemy, 偶e cz艂owiek 艣rednio na emeryturze 偶yje 5 lat, a potem po prostu umiera. Teraz ta koncepcja nie dzia艂a, my tak naprawd臋 musimy si臋 uczy膰 stale, bo pojawiaj膮 si臋 nowe zawody, nowe wyzwania, nowe tematy. Czyli pierwsza rzecz: sta艂e uczenie si臋, traktowanie edukacji jako procesu, nie jako czego艣, co jest zamkni臋te – czyli nawet 60-latek, 70-latek, 80-latek ca艂y czas powinien si臋 uczy膰. Jak si臋 ma 40,50 lat, to to jest nawet krytyczne, bo stajemy przed wyzwaniami, przed zmian膮 pracy, zmian膮 zawodu. Druga rzecz to jest kwestia szerokiego spojrzenia – to o czym m贸wi艂am – my mamy raczej tak膮 tendencj臋 w biznesie do silosowo艣ci, a druga rzecz, 偶e my 偶yjemy w 艣wiecie algorytm贸w. Algorytmy nas zamykaj膮 w naszych ba艅kach informacyjnych – czyli Netflix nam poleca stale te same filmy, Spotify t臋 sam膮 muzyk臋, Facebook te tre艣ci, kt贸re chcemy czyta膰, bo czytali艣my je wcze艣niej. Natomiast takie funkcjonowanie w ba艅ce informacyjnej bardzo zaw臋偶a nam perspektyw臋, a to z kolei prowadzi do polaryzacji, bo je偶eli nie widzimy 艣wiata spoza naszej ba艅ki i nagle co艣 si臋 przedostanie, to wzbudza w nas strach. To widzimy bardzo mocno dzisiaj w mediach spo艂eczno艣ciowych. Ja wiem, 偶e ta pr贸ba przebijania baniek jest trudna, bo to jest pr贸ba walki z algorytmami, ale ona jest te偶 emocjonalnie trudna, bo wiadomo, 偶e cz艂owiek bardziej komfortowo si臋 czuje, kiedy nie musi si臋 stresowa膰 albo denerwowa膰, 偶e kto艣 m贸wi co艣 zupe艂nie innego, albo rzecz, z kt贸r膮 si臋 nie zgadza. Zdecydowanie rekomenduj臋 wchodzenie w takie troch臋 niekomfortowe sytuacje emocjonalne, bo taki jest 艣wiat – 艣wiat nie jest taki, jakim my go widzimy w swojej ba艅ce. To szerokie spojrzenie to jest niezwykle istotna kompetencja. Trzecia rzecz, kt贸r膮 bym powiedzia艂a, to jest to, 偶eby nigdy nie ocenia膰. Mo偶na powiedzie膰, 偶e trzeba mie膰 otwarte oczy i otwart膮 g艂ow臋. Otwarte oczy to jest to szerokie spojrzenie, a otwarta g艂owa – my mamy tak膮 tendencj臋, 偶e np. wchodzimy do pokoju i m贸wimy: „ciep艂o, zimno” albo „jasno, ciemno” – i chodzi o to, 偶eby w biznesie, analizuj膮c trendy, analizuj膮c przysz艂o艣膰, 偶eby tego nie ocenia膰 i nie powiedzie膰: „Nie, to mi nie pasuje, to si臋 nie sprawdzi, to si臋 nie uda”, tylko raczej podchodzi膰: „OK, czy to jest co艣, co ja bym chcia艂/chcia艂a wdro偶y膰? Czy to jest co艣 z czym ja si臋 mog臋 zmierzy膰? Czy ja si臋 powinnam na to przygotowa膰?”. Czyli nie ocenia膰 w sensie odrzucania, tylko traktowa膰 ka偶d膮 rzecz jako szans臋.

[00:19:50]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Zanotowa艂em, natomiast spieszy艂em si臋, 偶eby nie umkn膮艂 mi Robert, kt贸ry napisa艂 tak: "Ogl膮damy uwa偶nie, bo tworzymy z u偶yciem AI tak膮 aplikacj臋, kt贸ra b臋dzie z automatu kierowa艂a wzrok..." - podnosi艂a twoje oczy na ekran, kr贸tko m贸wi膮c.

[00:20:06]

N.HATALSKA: Super, to poprosz臋 od razu nazw臋 firmy – ja wiem, 偶e ju偶 m.in. Intel pracuje nad takim rozwi膮zaniem. Teraz widzisz: ja patrz臋 dlatego w d贸艂, bo chc臋 patrze膰 na ciebie – nie mamy takiej technologii, kt贸ra umo偶liwia艂aby nam prac臋… Musia艂abym patrze膰 w kamer臋 – i teraz mnie widzisz, ale ja ciebie nie widz臋. Ja wtedy patrz臋 w kamer臋, ale nie widz臋 tego, co ty robisz. W zwi膮zku z tym potrzebne s膮 nam technologie m.in. do cyfrowego 艣wiata, kt贸re pozwoli艂yby nam patrze膰 jednocze艣nie na siebie. Wiem, 偶e teraz faktycznie s膮 takie rozwi膮zania oparte o sztuczn膮 inteligencj臋, kt贸re markuj膮 m贸j wzrok tak, 偶eby艣 mia艂 wra偶enie, 偶e ja na ciebie patrz臋 – ale ca艂y czas to jest tylko wra偶enie, to nie jest to samo, co jak byliby艣my w kontakcie bezpo艣rednim.

[00:20:51]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Pada kolejne pytanie, od Jana tym razem: "Czy skoro dzia艂amy w 艣wiecie online, to znaczy, 偶e szybciej pojawiaj膮 si臋 w艣r贸d nas nieistniej膮ce fizycznie cyfrowe jednostki, jako nasi wsp贸艂pracownicy czy znajomi?

[00:21:03]

N.HATALSKA: Czy to chodzi o jakie艣 boty albo roboty?

[00:21:10]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: To pytanie si臋 ko艅czy w tym momencie, w kt贸rym ja je sko艅czy艂em, ale mo偶e rzeczywi艣cie tym trendem b臋dzie to, 偶e pojawi膮 si臋 takie osoby, kt贸re b臋d膮 stwarza艂y wra偶enie, 偶e jest nas wi臋cej, ni偶 jest w realu, 偶e mamy wi臋cej znajomych, ni偶 mamy itd.

[00:21:25]

N.HATALSKA: Oczywi艣cie jest nas wi臋cej. Nawet je偶eli sobie spojrzysz na Twittera, to – ja nie pami臋tam ile – ale 70 proc. tre艣ci nawet to s膮 tre艣ci generowane przez boty i faktycznie idziemy w kierunku spo艂ecze艅stwa – ja to nazywam spo艂ecze艅stwem hybrydowym – czyli takie, kt贸re b臋dzie si臋 sk艂ada艂o z ludzi i urz膮dze艅, robot贸w, bot贸w. To nie jest tak, 偶e te boty po prostu istniej膮. My doskonale wiemy, 偶e boty wp艂ywaj膮 – m贸wi臋 o tych botach, kt贸re s膮 w mediach spo艂eczno艣ciowych, z obszaru chocia偶by fake news贸w – one wp艂ywaj膮 na nasze zachowania i na nasze wybory. One rozprzestrzeniaj膮 bardzo du偶o informacji dotycz膮cych zmian klimatycznych, czyli fake news贸w zwi膮zanych ze zmianami klimatu – np. to 偶e to jest nieprawda, 偶e to nie istnieje, 偶e to jest oszustwo. Rozprzestrzeniaj膮 te偶 fake newsy dotycz膮ce kwestii zdrowotnych, szczepionek itd. Oczywi艣cie to nie jest te偶 tak, 偶e te boty powstaj膮 same z siebie – kto艣 za nimi stoi. My wiemy, 偶e wiele kraj贸w – Rosja i Chiny chocia偶by – maj膮 specjalne jednostki, kt贸re s艂u偶膮 dezinformacji. Z drugiej strony Komisja Europejska 6, 7 lat temu stworzy艂a specjaln膮 jednostk臋, kt贸ra s艂u偶y tylko do walki z dezinformacj膮, kt贸r膮 produkuje Rosja.

[00:22:36]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Teraz my艣l臋 sobie na ile w艣r贸d tych 3 najwa偶niejszych kompetencji, o kt贸rych m贸wi艂a艣, m.in. lifelong learning i szerokie spojrzenie, umiej臋tno艣膰 fact checkingu powinna by膰 wa偶na? Co艣 takiego, 偶e my b臋dziemy umieli - by膰 mo偶e dzi臋ki temu szerokiemu spojrzeniu - b臋dziemy umieli spojrze膰 na pewne tre艣ci bardziej prawdziwie ni偶 w przesz艂o艣ci.

[00:23:01]

N.HATALSKA: O co chodzi z wiedz膮: my dzi艣 mamy nieograniczony dost臋p do wiedzy, nie musimy si臋 nawet uczy膰 rzeczy na pami臋膰, bo w ka偶dej chwili, w ka偶dej sekundzie mo偶emy sobie sprawi膰 w naszym telefonie czy komputerze. Natomiast je偶eli chodzi o dost臋p do wiedzy, to co jest nam niezb臋dne, kompetencja, kt贸ra jest nam potrzebna, to jest umiej臋tno艣膰 znajdowania warto艣ciowych informacji, umiej臋tno艣膰 rozr贸偶nienia tre艣ci. Ta umiej臋tno艣膰 powinna by膰 uczona ju偶 od dziecka w szkole. Wiem, 偶e w Stanach Zjednoczonych czy w Finlandii i Estonii s膮 specjalne lekcje po艣wi臋cone temu, 偶eby dzieci umia艂y odr贸偶nia膰 informacj臋 prawdziwe od nieprawdziwych. To jest kompetencja, kt贸ra jest nam niezb臋dna w tym 艣wiecie, bo my jeste艣my zalewani wr臋cz… Ja bym to por贸wna艂a do takich wirus贸w, kt贸re istniej膮 w 艣wiecie fizycznym: wirusy w 艣wiecie fizycznym czy bakterie – my wiemy, 偶e one s膮 szkodliwe, 偶e one zawsze by艂y z艂e. W zwi膮zku z tym nauczyli艣my si臋 z nimi funkcjonowa膰, czyli myjemy r臋ce jak wychodzimy z toalety, albo jak byli艣my gdzie艣 na zewn膮trz, nie podajemy r臋ki albo zak艂adamy r臋kawiczki – umiemy sobie z tym radzi膰. Natomiast informacja zawsze by艂a dobra, informacja historycznie – jak jeszcze dawno 偶yli艣my w jaskini, potem w kolejnych latach – to by艂o co艣 dobrego, bo jak cz艂owiek mia艂 informacje, to lepiej funkcjonowa艂. I nie nauczyli艣my si臋 jeszcze takiej sytuacji, 偶e informacje mog膮 by膰 te偶 z艂e, kt贸re funkcjonuj膮 troch臋 jak wirusy albo jak bakterie. Musimy nauczy膰 si臋 dzi艣 funkcjonowa膰 z tymi wirusami online, ale nie m贸wi臋 o wirusach, kt贸re zaka偶aj膮 nam komputer, ale wirusach-informacjach, kt贸re nam zainfekowuj膮 g艂ow臋.

[00:24:35]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: G艂ow臋, ale jednocze艣nie wtedy jeste艣my bli偶si tego, 偶eby podj膮膰 np. z艂膮 biznesowo decyzj臋, bo mamy z艂e dane, wi臋c podejmujemy decyzj臋, kt贸r膮 mo偶e mo偶emy odwr贸ci膰, ale ona b臋dzie nas kosztowa艂a tak naprawd臋. Czy to jest jaka艣 umiej臋tno艣膰, kt贸r膮 powinni艣my piel臋gnowa膰 na za艣?

[00:24:50]

N.HATALSKA: Oczywi艣cie. Plus bym powiedzia艂a – wiem, 偶e to nie jest mo偶e popularny pogl膮d – ale ja uwa偶am, 偶e ogromn膮 warto艣膰 w biznesie ma te偶 intuicja. My raczej jak m贸wimy o biznesie i funkcjonowaniu, podejmowaniu decyzji, to raczej m贸wimy, 偶e tutaj musz膮 by膰 twarde dane, tabele, wyniki, wska藕niki itd. ale ja uwa偶am, 偶e intuicja jest czym艣 niezwykle istotnym, bo intuicja oparta jest… To nie jest tak, 偶e kto艣 ma intuicj臋 znik膮d – intuicja jest czym艣, co pochodzi z wiedzy i do艣wiadczenia. Naprawd臋 uwa偶am, 偶e my bardzo cz臋sto zag艂uszamy – zreszt膮 nie tylko w biznesie ale te偶 w prywatnym 偶yciu – swoj膮 intuicj臋, m贸wimy, 偶e co艣 nam si臋 wydawa艂o. A jednak bym podkre艣la艂a rol臋 intuicji, 偶e to jest co艣, co jest wa偶ne. Je偶eli czujemy, 偶e nie powinni艣my tego robi膰 albo powinni艣my to robi膰, to warto czasami tego wewn臋trznego g艂osu pos艂ucha膰.

[00:25:40]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Pada te偶 pytanie od jednej z naszych widzek. M贸wi艂a艣 o tych umiej臋tno艣ciach mi臋kkich, kt贸re trzeba b臋dzie rozwija膰, 偶e dzisiaj od lider贸w tak naprawd臋 oczekuje si臋, 偶eby oni byli 艣wietnymi szefami, podejmowali 艣wietne decyzje, mieli zmys艂 biznesowy, mieli intuicj臋 - o kt贸rej powiedzia艂a艣 przed chwil膮 - byli dla nas super coachami, psychologami, bo tego potrzebujemy, szczeg贸lnie po 2020 roku. Na ile w艂a艣nie w komunikacji, jakie dok艂adnie obszary mi臋kkich kompetencji mog膮 si臋 przyda膰, 偶eby je rozwin膮膰 w komunikacji? - tej w nowym 艣wiecie, bardziej cyfrowym.

[00:26:14]

N.HATALSKA: M.in. umiej臋tno艣膰 s艂uchania i umiej臋tno艣膰 dzielenia si臋 wiedz膮. Dla mnie to jest w og贸le ciekawe, 偶e kobieta zada艂a to pytanie, bo wp艂yw pandemii na kobiety – oczywi艣cie pandemia dotkn臋艂a nas wszystkich i nie ma co do tego dyskusji – ale je偶eli rozdzielimy te kwestie biologiczne od kwestii ekonomicznych, to zobaczymy, 偶e w kontek艣cie kwestii biologicznej m臋偶czy藕ni gorzej przechodz膮 t臋 chorob臋, czyli cz臋艣ciej choruj膮 na gro藕niejsze, bardziej niebezpieczne formy COVID-u czy cz臋艣ciej nawet umieraj膮; natomiast je偶eli chodzi o kwestie ekonomiczne, to zdecydowanie gorzej by艂o kobietom. Ja te偶 robi艂am takie moje wewn臋trzne badanie – na razie jako艣ciowe, teraz b臋dziemy powtarza膰 je ilo艣ciowo – czyli chcia艂am zobaczy膰, jak pandemia COVID wp艂yn臋艂a na kobiety. Kobiety dzieli艂y si臋 takim bardzo prywatnymi historiami, dotycz膮cymi tego, jak ta pandemia na nie wp艂yn臋艂a i g艂os, kt贸ry si臋 pojawia艂, to 偶e w ci膮gu jednej nocy sta艂y si臋… Musia艂y pracowa膰 zawodowo, zajmowa膰 si臋 domem, by膰 kucharkami, nauczycielkami, sprz膮taczkami – wszystko by艂o na ich g艂owie. To nie jest tylko tak oczywi艣cie, bo dzisiaj m臋偶czy藕ni te偶 s膮 w partnerskich zwi膮zkach, czyli zajmuj膮 si臋 te偶 domem. Ale nawet ju偶 przed pandemi膮, je偶eli sobie por贸wnamy dane, to 艣rednio dziennie m臋偶czyzna sp臋dza oko艂o 1,5 godziny na obowi膮zkach domowych, a kobieta sp臋dza ponad 4 godziny. W momencie kiedy zosta艂y zamkni臋te szko艂y, przedszkola, to kobiety tak naprawd臋 dodatkow膮 t臋 prac臋 wzi臋艂y na siebie. Druga rzecz, 偶e my mamy ju偶 pewne wcze艣niejsze sytuacje, kt贸re powoduj膮, 偶e kobiety zacz臋艂y np. rezygnowa膰 z pracy, dlatego 偶e kobiety po prostu zarabiaj膮 mniej. Ca艂y czas mamy ten gender paygap, czyli to, 偶e kobieta na tym samym stanowisku zarabia mniej. Je偶eli mamy 2 osoby w zwi膮zku, kt贸re pracuj膮, jedna zarabia wi臋cej, druga zarabia mniej to wiadomo, 偶e je偶eli kto艣 musi zrezygnowa膰 z pracy, to zrezygnuje ta osoba, kt贸ra zarabia mniej, bo jej praca jest mniej priorytetowa. Druga rzecz, kt贸ra si臋 pojawia艂a – troch臋 odpowiadaj膮c na to pytanie o kompetencje – to w艂a艣nie takie poczucie pewnych spadk贸w emocjonalnych, czyli 偶e ta ilo艣膰 pracy, ilo艣膰 obowi膮zk贸w, to 偶e cz臋艣膰 kobiet musia艂a zrezygnowa膰 z pracy albo zosta艂a zwolniona, przyt艂oczy艂o je emocjonalnie. Ta rzecz, o kt贸rej wspomina艂e艣 kilkukrotnie, 偶e jednak potrzebujemy – zw艂aszcza po pandemii – zadbania o siebie emocjonalnie na takim poziomie, 偶eby czu膰, 偶e jednak wszystko ze mn膮 jest w porz膮dku, jednak dam rad臋 – to jest bardzo wa偶ne.

[00:29:01]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Widzka Magda prowadzi taki ma艂y biznes edukacyjny i pyta ci臋 konkretnie o to, co ona powinna zrobi膰, na co si臋 nastawi膰, robi膮c dalej ten biznes? Czy to powinno by膰 wci膮偶 pilnowanie cz艂owiek vs. cz艂owiek, 偶eby to by艂a relacja face to face i human to human, czy skupi膰 si臋 na online, bo nie wiadomo, jak to b臋dzie wygl膮da艂o?

[00:29:25]

N.HATALSKA: Nie umiem odpowiedzie膰 na to pytanie, musia艂abym pewnie lepiej pozna膰 biznes, ale ja bym powiedzia艂a, 偶eby nigdy nie wyklucza膰 jednej z dr贸g. Nie da si臋 dzisiaj funkcjonowa膰 w 艣wiecie bez internetu, jak nas nie ma w internecie, to nas po prostu nie ma, ale z drugiej strony ta relacja z drugim cz艂owiekiem jest nam niezb臋dna, to jest nawet takie dobro luksusowe. To tak jak mo偶emy sobie wyobrazi膰 w przysz艂o艣ci, 偶e b臋d膮 autonomiczne samochody, kt贸re b臋d膮 nas gdzie艣 wozi膰 i mo偶emy sobie wyobrazi膰, 偶e znikn膮 taks贸wkarze, bo nie b臋d膮 potrzebni, bo b臋dzie samoch贸d, kt贸ry b臋dzie sam jecha艂, ale mo偶emy sobie wyobrazi膰, 偶e za dodatkow膮 dop艂at膮 b臋d臋 mog艂a jecha膰 z drugim cz艂owiekiem i z nim rozmawia膰. W takich bardzo rozwini臋tych gospodarkach, jak sobie spojrzymy chocia偶by w Japonii, to wida膰 ogromn膮 t臋sknot臋 za relacj膮 z drugim cz艂owiekiem i w Japonii istniej膮 takie rozwi膮zania, kt贸re umo偶liwiaj膮 ludziom np. zap艂acenie za to, 偶eby si臋 do siebie nawzajem przytuli膰. To nie jest us艂uga seksualna, 偶e id臋 do domu publicznego i korzystam z us艂ug seksualnych, tylko id臋 do miejsca, w kt贸rym mog臋 po prostu po艂o偶y膰 si臋 do 艂贸偶ka z drug膮 osob膮 i si臋 do niej przytuli膰 – to nie ma 偶adnego podtekstu seksualnego, to ma po prostu by膰 kontakt fizyczny z drugim cz艂owiekiem. Wida膰, 偶e to jest co艣, czego nam po prostu w tym 艣wiecie p艂askim, cyfrowym bardzo brakuje.

[00:30:51]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Zat臋skni艂em za Japoni膮, cho膰 pami臋tam, 偶e kiedy pr贸bowa艂em kiedy艣 rano wydosta膰 si臋 - a nie by艂o innej mo偶liwo艣ci - na Targ Tsukiji, gdzie by艂a licytacja tu艅czyka i trzeba by艂o pojecha膰 taks贸wk膮, to akurat przyje偶d偶a艂 stary model japo艅skiego samochodu, taks贸wkarz by艂 za szyb膮 - mimo, 偶e wtedy jeszcze nie by艂o pandemii - w bia艂ych r臋kawiczkach, nie odzywa艂 si臋 ani s艂owem, nawet nie dotyka艂 klamki, 偶eby drzwi si臋 otwiera艂y automatycznie i zamyka艂y automatycznie. Wsiada艂o si臋 w ciszy i powiem ci, 偶e mia艂em ochot臋 rzeczywi艣cie zap艂aci膰 kilka groszy za to, 偶eby si臋 odezwa艂. Ten 艣wiat jest daleki, czy ten 艣wiat jest w miar臋 bliski? 呕e w aplikacji b臋dziemy mogli sobie wybra膰 "偶ywy czy maszyna"?

[00:31:30]

N.HATALSKA: Ja my艣l臋, 偶e to jest jednak dosy膰 bliskie, bo nam si臋 wydaje, 偶e te rozwi膮zania s膮 bardzo dalekie, ale my ju偶 dzisiaj widzimy, 偶e z jednej strony jeste艣my – to taki paradoks – w 艣wiecie, w kt贸rym nigdy w 偶yciu nie byli艣my tak po艂膮czeni z drugim cz艂owiekiem, jak jeste艣my dzi艣, bo mamy telefony, aplikacje, media spo艂eczno艣ciowe, sekunda i mo偶emy z drug膮 osob膮 by膰 w kontakcie, a jednocze艣nie mamy – i to wiemy doskonale – pandemi臋 samotno艣ci, czyli coraz wi臋ksza liczba os贸b jest samotna. Wiadomo, 偶e te偶 ma na to wp艂yw nadu偶ywanie technologii czy nadu偶ywanie medi贸w spo艂eczno艣ciowych, kt贸re te偶 maj膮 takie funkcjonalno艣ci, kt贸re sprawiaj膮, 偶e np. nie traktujemy cz艂owieka jak cz艂owieka, tylko w艂a艣nie jako bota czy awatara, bo to jest jaka艣 odleg艂a osoba, kt贸ra ma tylko jak膮艣 ikonk臋. 艁atwiej nam jest powiedzie膰: „Aha, to jest tylko jaka艣 ikonka” i je偶eli np. atakujemy kogo艣 w internecie i ca艂y ten hejt czy cancel culture, 偶eby po prostu zniszczy膰 cz艂owieka niezale偶nie od tego, co on zrobi艂 – to jest naj艂atwiej, bo to nie jest dla nas prawdziwy cz艂owiek z jego do艣wiadczeniami, emocjami, prze偶yciami, tylko to jest po prostu ikonka w internecie. Wi臋c wydaje mi si臋, 偶e to nie jest a偶 tak daleko. W zesz艂ym roku by艂am na online konferencji, specjalnie si臋 na ni膮 wybra艂am, bo by艂 tam taki chi艅ski naukowiec, kt贸ry 3, 4 lata temu wzi膮艂 艣lub z robotem, kt贸rego sam zbudowa艂, i chcia艂am pos艂ucha膰 po prostu o jego do艣wiadczeniach w tym ma艂偶e艅stwie.

[00:32:55]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: K艂贸c膮 si臋?

[00:32:59]

N.HATALSKA: Nie m贸wi艂 o tym, ale chyba nie, bo jednak roboty s膮 zawsze skonstruowane tak, 偶eby robi艂y dok艂adnie to co my im m贸wimy. To jest rola w艂adca-podw艂adny.

[00:33:10]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: To co m贸wisz teraz a propos tego, 偶e ludzie traktuj膮 pewne osoby fizycznie istniej膮ce, ich konta internetowe jako co艣 tak naprawd臋 digitalnego, wi臋c mog臋 sobie t臋 reprezentacj臋 Polski wczorajsz膮 sponiewiera膰 w sekund臋, bo przecie偶 to s膮 偶ywi ludzie biegaj膮cy na boisku, ale w sieci to oni s膮 tylko zamkni臋ci za swoimi kontami. Natomiast s艂ysz臋 te偶 ju偶 o takim uk艂adaniu biznesu, gdzie nikt nie dyskutuje B2B, B2B2C, ju偶 nawet H2H jest czym艣 oczywistym, 偶e dzisiaj si臋 m贸wi human to machine, 偶e b臋dzie za chwil臋 H2M.

[00:33:45]

N.HATALSKA: Tak, nawet m贸wimy o takich rozwi膮zaniach – to ju偶 takie bardziej futurystyczne, chocia偶 „futurystyczne” to dla mnie perspektywa 15, 20 lat do przodu – czyli ca艂y obszar BCI, czyli Brain Computer Interface gdzie idziemy w kierunku tego, 偶eby艣my mogli za pomoc膮 tylko my艣li sterowa膰 urz膮dzeniami. To jest naturalny krok, w kt贸rym zmierzamy. Nawet zobaczmy sobie na ewolucj臋 komputer贸w: kiedy艣, 偶eby sterowa膰 komputerami musieli艣my pisa膰 skomplikowane oprogramowania, potem mieli艣my myszk臋, teraz mamy dotyk w telefonie, mamy te偶 ju偶 gest, zaczynamy np. mo偶liwo艣膰 przesuni臋cia czego艣 gestem, mo偶emy komunikowa膰 si臋 z urz膮dzeniami za pomoc膮 g艂osu, Google Assistant, Alexa – i docelowo idziemy w kierunku tego, 偶e b臋dziemy mogli tylko pomy艣le膰 co艣, 偶eby to urz膮dzenie zareagowa艂o. Nad tym pracuje m.in. Elon Musk w ramach swojego Neuralink, ale te偶 wszyscy duzi gracze typu Apple, Samsung pracuj膮 nad takimi rozwi膮zaniami, bo je偶eli mamy urz膮dzenie mobilne i musimy wbija膰 kod, jakkolwiek nam to przeszkadza, to b臋dziemy mieli tak, 偶e pomy艣limy, 偶e ja chc臋 do ciebie zadzwoni膰 i po prostu m贸j telefon sam do ciebie zadzwoni.

[00:34:57]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Ja tak mia艂em, kiedy si臋 umawiali艣my na dzisiejsze spotkanie. My艣l臋 sobie: "Dzwo艅 do Natalii", a tu pyk - i byli po艂膮czeni, przegadywali sobie tematy. S膮 fajne pytania i jedno w艂a艣ciwie stwierdzenie od naszego widza psychologa, kt贸ry pisze tak: "Przyt艂oczenie wymaga oddelegowania albo zmniejszenia ilo艣ci obowi膮zk贸w - w przeciwie艅stwie do stresu, kt贸ry wymaga podniesienia kompetencji. Bez wsp贸艂pracy par to nie wyjdzie". Wcze艣niejsze pytanie jest od naszego widza/widzki, kt贸ry/kt贸ra prowadzi bran偶臋 gastronomiczn膮: w jakim kierunku ten biznes twoim zdaniem b臋dzie szed艂?

[00:35:30]

N.HATALSKA: Ja mam nadziej臋, 偶e jednak b臋dzie si臋 rozwija艂, 偶e jednak mamy w sobie ogromn膮 t臋sknot臋 – jedzenie na wynos to nie jest to samo, co p贸j艣cie do restauracji. Musimy pami臋ta膰, 偶e jedzenie to nie jest tylko jedzenie, czyli przyjmowanie pokarm贸w; jedzenie ca艂y czas w naszej kulturze jest pewnym procesem spo艂ecznym, ludzie maj膮 potrzeb臋 posiedzenia i pogadania. Wiadomo, 偶e to jest bardziej nasilone w krajach 艣r贸dziemnomorskich – we W艂oszech, w Grecji, Hiszpanii ludzie jedz膮 obiad czy kolacj臋 4,5 godzin. To nie jest tak jak u nas, 偶e stoliki s膮 stale zmieniane, tylko tam si臋 blokuje stolik na 2, 3 godziny i tylko jedna rodzina czy jedna para sp臋dza czas. Wierz臋, 偶e jednak ta bran偶a b臋dzie si臋 rozwija艂a. Wiemy, 偶e ona niestety bardzo ucierpia艂a podczas pandemii, ale zak艂adam, 偶e ten czas, kiedy teraz ju偶 zaczynamy wychodzi膰, spowoduje, 偶e ta bran偶a mocno od偶yje. Trzymam kciuki – mi bardzo brakuje kawiarni, restauracji…

[00:36:30]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: W ostatnich mo偶e to nie by艂y trendy jakie艣 wielkie, ale analiza bankowa pokazywa艂a, 偶e ostatnie weekendy to jest niesamowite odbicie, je艣li chodzi o rynek gastronomiczny. I to takie bardzo, bardzo wyra藕ne - nawet na tle Europy.

[00:36:45]

N.HATALSKA: Tak. To nawet wida膰 chocia偶by w poszukiwaniach os贸b, kt贸re s膮 kelnerami i kelnerkami, 偶e jednak dzisiaj mamy niedosyt na rynku tych os贸b, 偶e jest ich za ma艂o i ca艂y czas si臋 poszukuje takich os贸b do pracy.

[00:36:56]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: S艂ysza艂em od Stefana Batorego ostatnio - za艂o偶yciela iTaxi kiedy艣 - 偶e dzisiaj brakuje te偶 taks贸wkarzy z kolei. Du偶o jest takich ludzi w zawodach, kt贸rzy musieli go zmieni膰 pilnie, wi臋c jak oni poszli ju偶 w inne miejsce i tam znale藕li w miar臋 bezpieczn膮 przysta艅, to oni ju偶 dzisiaj nie wracaj膮 do tego - tak samo jest w艂a艣nie z kelnerami. Student贸w nie ma fizycznie, wi臋c te偶 ju偶 nie ma kto pracowa膰 w tych restauracjach, cho膰 mieli pracowa膰, i si艂膮 rzeczy ceny ich pracy - co si臋 przek艂ada na ceny jedzenia - te偶 bardzo wyra藕nie posz艂y w g贸r臋. To jest dobry moment, 偶ebym zostawi艂 to pytanie, kt贸re w艂a艣nie przysz艂o, a wr贸ci艂 do pewnego wcze艣niejszego: jakie twoim zdaniem zawody s膮 w tym momencie zagro偶one? Co b臋dzie znika艂o, a na co si臋 powinni艣my - je艣li to mo偶liwe - przerzuca膰?

[00:37:40]

N.HATALSKA: Mo偶e nie powiem o samych zawodach, ale powiem og贸lnie o podej艣ciu. Jak sobie spojrzymy na piramid臋 zatrudnienia, to na samym dole tego tr贸jk膮ta mamy osoby, kt贸re maj膮 bardzo niskie kompetencje, na samej g贸rze tego tr贸jk膮ta mamy osoby, kt贸re maj膮 bardzo wysokie kompetencje, a w 艣rodku s膮 osoby, kt贸re maj膮 kompetencje 艣rednie i r贸偶ne. Patrz膮c na ten 艣wiat, jak on si臋 zmienia, na rozw贸j sztucznej inteligencji, ca艂膮 posuni臋t膮 digitalizacj臋 i technologizacj臋 – to najprawdopodobniej, paradoksalnie, wypadn膮 z rynku te osoby, kt贸re s膮 w 艣rodku. Dlatego 偶e te osoby, kt贸re b臋d膮 na samym dole, poniewa偶 maj膮 bardzo niskie kompetencje, to te偶 bardzo ma艂o zarabiaj膮 i nie b臋dzie si臋 op艂aca艂o zast臋powanie tych ludzi – wiem, 偶e to brzydko brzmi, ale to mniej wi臋cej b臋dzie sz艂o w tym kierunku – czyli nie b臋dzie si臋 op艂aca艂o zast臋powanie pracy tych ludzi sztuczn膮 inteligencj膮 czy robotami. Po prostu b臋dzie to zbyt kosztowne. Z kolei ci ludzie, kt贸rzy s膮 bardzo wysoko w obszarze kompetencji, oni b臋d膮 ci膮gle niezb臋dni, bo to nie jest tak, 偶e my przejdziemy do 艣wiata opartego o technologi臋 i ta technologia b臋dzie sama – kto艣 musi ni膮 zarz膮dza膰, kto艣 musi j膮 naprawia膰, zmienia膰, rozwija膰 j膮 dalej. Prawdopodobnie te zawody, kt贸re s膮 w 艣rodku, docelowo b臋d膮 zast臋powane przez technologi臋 i przez sztuczn膮 inteligencj臋. To nie b臋dzie zmiana, kt贸ra nast膮pi z dnia na dzie艅, czyli 偶e jutro si臋 obudzimy i stracimy nasze prace – raczej to b臋dzie zmiana stopniowa i my to ju偶 dzisiaj widzimy. Jeszcze przed pandemi膮 ja bardzo du偶o lata艂am samolotami i jeszcze kilka lat temu, 7 lat temu, jak jecha艂am na lotnisko, to by艂a pani, ja mia艂am swoj膮 kart臋 boardingow膮, ona mi j膮 sprawdza艂a itd. – dzisiaj wszystko robi si臋 automatycznie, nawet na wielu lotniskach jest tak, 偶e baga偶 nadajesz automatycznie do takich specjalnych boks贸w, kt贸re to przejmuj膮. Czy nawet teraz pandemia spowodowa艂a, 偶e pojawi艂y si臋 kasy samoobs艂ugowe w sklepach, wcze艣niej ich nie by艂o – by艂o raczej tak, 偶e by艂y kasy samoobs艂ugowe, a opr贸cz tego byli kasjerzy i kasjerki. Ludzie woleli sta膰 w kolejce do kasjera/kasjerki, ni偶 skorzysta膰 z kasy samoobs艂ugowej. Teraz mamy jedno stanowisko kasjera/kasjerki i wi臋cej kas samoobs艂ugowych. Wi臋c widzimy, 偶e to si臋 zmienia i zmiana b臋dzie post臋powa艂a, ale to raczej b臋dzie trwa艂o d艂u偶ej.

[00:40:20]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Beata pyta ci臋 tak: "Jak postrzega pani post臋puj膮cy trend pracy zdalnej? Remote work not home office w biznesie - jakie korzy艣ci i zagro偶enia w najbli偶szej przysz艂o艣ci to mo偶e dla siebie nie艣膰?"

[00:40:36]

N.HATALSKA: Ja osobi艣cie powiem, 偶e nie jestem fank膮 pracy z domu. Uwa偶am, 偶e ludzie jednak lepiej pracuj膮, je偶eli s膮 razem. M贸wi艂am o tym wcze艣niej – to wynika z tego, 偶e my nie tylko si臋 uczymy pionowo, ale te偶 poziomo. Czyta艂am ostatnio takie badania, 偶e sprzedawcy, kt贸rzy siedz膮 obok siebie, to ich efektywno艣膰 wzrasta o 20 czy 30 proc. z tego powodu, 偶e oni w艂a艣nie ucz膮 si臋, s艂uchaj膮c nawzajem, jak inni rozmawiaj膮. Z drugiej strony ludziom jednak brakuje kontaktu z innymi lud藕mi, wi臋c wierz臋, 偶e docelowo b臋dziemy jednak wraca膰 do biura. Czy wr贸cimy na 100 proc.? Pewnie nie, pewnie b臋dzie jaka艣 taka forma pracy hybrydowej. Je偶eli chodzi o zagro偶enia, to te偶 s膮 zagro偶enia regulacyjno-prawne takie, 偶e je偶eli mamy pracownika, kt贸ry pracuje w domu, to on korzysta ze swojego pr膮du, ze swojej wody, ze swego komputera i s艂ysza艂am te偶 – to jest uzasadnione – pomys艂y, 偶e jednak pracodawca powinien pracownikowi p艂aci膰 za to, 偶e on pracuje w domu, czyli jaki艣 dodatek, bo jednak pracownik ponosi jakie艣 koszty. Wi臋c my艣l臋, 偶e z kolei pracodawcy nie bardzo b臋d膮 sk艂onni do tego, 偶eby ponosi膰 dodatkowe koszty pracy w domu – raczej b臋d膮 chcieli, 偶eby pracownicy wracali przynajmniej w cz臋艣ci do pracy w biurach.

[00:41:54]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Pada te偶 pytanie o badanie i edukacj臋 przysz艂o艣ci: czy wysz艂y pozytywy i zaskoczenia, wynikaj膮ce z edukacji zdalnej? Na co ludzie zwracali uwag臋, co nie by艂o z kolei wcze艣niej w edukacji dost臋pne?

[00:42:07]

N.HATALSKA: Nie pami臋tam 偶adnych pozytyw贸w edukacji zdalnej. Gdyby艣my pewnie zapytali nauczycieli, to by膰 mo偶e one by si臋 pojawi艂y. Zapytali艣my dzieci i m艂odzie偶 – tam zatrwa偶aj膮ca wi臋kszo艣膰 g艂os贸w dotyczy艂a tego, 偶e oni to oceniali negatywnie nie tylko na poziomie relacji, o kt贸rym wspomina艂am, ale te偶 na poziomie przyswajania wiedzy. Pozytywy wymieniali takie, 偶e mog膮 d艂u偶ej spa膰 albo 偶e mog膮 je艣膰 w trakcie lekcji. To nie s膮 rzeczy, kt贸re powinny by膰 pozytywne, to ich niczego nie uczy do nowego 艣wiata.

[00:42:40]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Pada pytanie o zawody przysz艂o艣ci i te偶 w kontek艣cie dzieci: nie mo偶emy na nich niczego wymusza膰, ale mo偶emy im by膰 mo偶e co艣 zasugerowa膰 - co mo偶e by膰 zawodem przysz艂o艣ci, na co dzisiaj powinni艣my zwr贸ci膰 uwag臋, 偶eby na ten 艣wiat za x lat si臋 za艂apa膰?

[00:42:55]

N.HATALSKA: Nie chcia艂abym m贸wi膰 o takich konkretnych zawodach, bo wiemy, 偶e pewne prognozy, jak si臋 ju偶 m贸wi tak bardzo konkretnie, to one potem si臋 nie sprawdzaj膮. To ju偶 troch臋 pada艂o i o tym rozmawiali艣my, 偶e potrzeba b臋dzie takiej du偶ej otwarto艣ci, ale te偶 elastyczno艣ci i wewn臋trznej zgody na zmian臋. Pami臋tam, jak ja zaczyna艂am prac臋 dawno temu, to zdarza艂y si臋 takie sytuacje w firmach, w kt贸rych po kolei by艂am, 偶e kto艣 przychodzi艂 do danej firmy zaraz po studiach, zostawa艂 tam przez ca艂e swoje 偶ycie i potem odchodzi艂 dopiero na emerytur臋. Dzisiaj takie sytuacje s膮 niemo偶liwe. Je偶eli kto艣 pracuje w jednej firmie przez 20,30,40 lat, to to si臋 naprawd臋 bardzo rzadko zdarza, bo nawet wewn膮trz firmy, wewn膮trz organizacji zmiany s膮 tak istotne, 偶e ludzie zmieniaj膮 si臋 pomi臋dzy dzia艂ami. Gdybym mia艂a powiedzie膰, czego powinni uczy膰 si臋 m艂odzi ludzie, to w艂a艣nie takiej umiej臋tno艣ci dopasowywania si臋 i wewn臋trznej zgody na to, 偶e ca艂y czas nast臋puje jaka艣 zmiana, 偶e to mnie nie wytr膮ca z r贸wnowagi.

[00:44:00]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: My艣l臋 o tym, 偶e... O ile matematyki mo偶emy si臋 wyuczy膰, fizyki mo偶emy si臋 wyuczy膰, chemii mo偶emy si臋 wyuczy膰 i 1000 innych rzeczy tych wyuczalnych, to te mi臋kkie kompetencje s膮 bardzo czasem trudne, bo one wynikaj膮 z naszego charakteru, z tego jak zostali艣my ukszta艂towani w domu. Bardzo trudno jest niekt贸rym osobom w艂a艣nie otworzy膰 si臋, w艂膮czy膰 kamer臋, by膰 nagle bardziej sprawnym w rzeczach, kt贸re do tej pory kompletnie nie by艂y ich i nie musia艂y by膰, a nagle dzisiaj musz膮.

[00:44:30]

N.HATALSKA: Ja bym jeszcze odnios艂a si臋 do tego, co powiedzia艂e艣 o wyuczaniu si臋 matematyki, fizyki itd. Oczywi艣cie musimy si臋 uczy膰 tego, ale ta wiedza stale jest dost臋pna. Ja wiem, 偶e nasz system edukacji – i to nie m贸wi臋 tylko o Polsce, ale w og贸le w Europie czy na 艣wiecie – funkcjonuje system uczenia si臋 na pami臋膰, 偶e musimy zapami臋tywa膰 rzeczy, z kt贸rych potem nie zawsze skorzystamy. Z jednej strony to jest dobre, bo 膰wiczymy pami臋膰, ale my nie musimy si臋 tego wyucza膰, bo mamy dost臋p do tej wiedzy. Natomiast je偶eli chodzi o kompetencje mi臋kkie, to by膰 mo偶e ramach edukacji, czyli w szko艂ach czy na uczelniach powinien by膰 jaki艣 taki przedmiot, kt贸ry uczy nas tych kompetencji mi臋kkich, a by膰 mo偶e te偶 biznes w swoich strukturach powinien mie膰 kogo艣 takiego – czy powinien to by膰 nawet sam szef firmy czy szef projektu albo kto艣 kto zarz膮dza lud藕mi – kto powinien mie膰 tak膮 umiej臋tno艣膰, 偶eby by膰 takim mentorem, 偶eby mo偶na by艂o zaopiekowa膰 emocje innych ludzi. 呕eby umie膰 to zrobi膰, trzeba najpierw samemu zaopiekowa膰 siebie. To jest troch臋 jak z fili偶ank膮, w kt贸rej mamy wod臋: je偶eli ona jest pe艂na, to wtedy ja mog臋 si臋 tym podzieli膰, ale je偶eli w tej fili偶ance nic nie ma, to si臋 z nikim nie podziel臋. Wi臋c to jest te偶 dbanie o sw贸j w艂asny rozw贸j.

[00:45:50]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: W艂a艣nie, to jedno. Troch臋 to odpowied藕, a troch臋 wst臋p do odpowiedzi na pytanie, kt贸re pada艂o te偶 wcze艣niej: jak powinny by膰 przygotowane nasze zespo艂y w firmach, na jakie kursy dzisiaj wysy艂a膰 ludzi, 偶eby oni byli odpowiednio przygotowani do tego nowego 艣wiata?

[00:46:08]

N.HATALSKA: Opowiem to z do艣wiadczenia. My pracujemy w ramach Infuture z r贸偶nymi klientami, bardzo cz臋sto pracujemy nad strategiami i innowacjami – wiadomo, 偶e nad innowacj膮 nie pracuje jedna osoba w firmie, tylko najcz臋艣ciej s膮 to zespo艂y. Z do艣wiadczenia wiem, 偶e najlepsze zespo艂y, kt贸re osi膮gaj膮 najlepsze efekty, kt贸re wzajemnie ucz膮 si臋 od siebie, to s膮 zespo艂y, kt贸re s膮 z艂o偶one z wielu os贸b w firmie, ale w spos贸b pionowy i poziomy. Czyli np. w zespole, kt贸ry opracowuje strategi臋 albo innowacj臋, mamy prezesa, cz艂onk贸w zarz膮du, ale mamy kogo艣 kto jest bardzo nisko, np. specjalist臋 BHP. Kto艣 kto jest specjalist膮 BHP albo specjalist膮 na jakim艣 innym poziomie ma zupe艂nie inn膮 wiedz臋 ni偶 prezes. Prezes ma takie parasolowe spojrzenie, ale niekoniecznie zna si臋 na wszystkich rzeczach, kt贸re s膮 operacyjne. Czyli mamy taki przekr贸j pionowy, a z drugiej strony mamy przekr贸j poziomy, czyli nad innowacjami albo strategi膮 nie pracuje tylko dzia艂 strategii albo innowacji, tylko mamy finanse, ksi臋gowo艣膰, dzia艂 prawny, dzia艂 rozwoju, produkcji, sprzeda偶. Dzi臋ki temu mo偶emy 艂膮czy膰 bardzo wiele kompetencji i wiele punkt贸w – ja ca艂y czas o tym m贸wi臋 i jako艣 si臋 wok贸艂 tego kr臋cimy – tego szerokiego spojrzenia, czyli widzimy perspektyw臋 r贸偶nych os贸b, r贸偶nych dzia艂贸w. Wiadomo, to dotyczy du偶ych organizacji, ale te偶 ma艂ych organizacji, bo w ma艂ych organizacjach mamy problem z tzw. sterowaniem r臋cznym, czyli prezes albo w艂a艣ciciel firmy m贸wi: „OK, ale ja wiem najlepiej, jak to zrobi膰”. Chodzi o to, 偶e trzeba umie膰 odda膰 i delegowa膰 pewne zadania, oprze膰 si臋 na tym. Ja powiem te偶 na swoim przyk艂adzie, jak ja buduj臋 sw贸j zesp贸艂: ja zawsze buduj臋 zesp贸艂 w taki spos贸b, 偶e zatrudniam kolejn膮 osob臋, kt贸ra ma kompetencje, kt贸rych ja nie mam. Dzi臋ki temu my naprawd臋 jeste艣my super r贸偶norodnym zespo艂em, ale bardzo uzupe艂niaj膮cym si臋, bo ka偶dy ma inne kompetencje – to jest bardzo wa偶ne. I nawet w niewielkich organizacjach jest to mo偶liwe do zrealizowania, czyli 偶eby zatrudnia膰 te osoby i nie obawia膰 si臋 tego, 偶e kto艣 ma inne kompetencje ni偶 ja i b臋dzie lepszy ode mnie – tak, jest lepszy ode mnie w innym obszarze, ale ja jestem dobra akurat w tym. Zdecydowanie rekomenduj臋 takie podej艣cie.

[00:48:21]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Pada pytanie od Jana: czy twoim zdaniem ludzie wr贸c膮 do t臋sknoty - a w艂a艣ciwie nawet fizycznego podr贸偶owania dalej - czy wci膮偶 to b臋dzie odkrywanie tego co nam najbli偶sze? Jakie s膮 trendy, albo co wida膰 po tym ostatnim roku, kiedy si臋 przyzwyczaili艣my, 偶e te Tatry w艂a艣ciwie mo偶emy odkry膰 na nowo po raz n-ty?

[00:48:41]

N.HATALSKA: Ten trend lokalno艣ci w turystyce by艂 widoczny jeszcze przed pandemi膮 i by艂 zwi膮zany g艂贸wnie ze zr贸wnowa偶onym rozwojem – czyli 偶eby podr贸偶owa膰 w spos贸b zr贸wnowa偶ony, 偶e nie tylko samolotami, albo w艂a艣nie zrezygnowa膰 z samolot贸w, ale te偶 np. kolejami… My mamy tak膮 tendencj臋 do odwiedzania – to jest du偶y problem – miejsc, kt贸re s膮 bardzo instagramowe, czyli kto艣 ju偶 je wcze艣niej zobaczy艂, zrobi艂 zdj臋cie i my chcemy te偶 tam pojecha膰. To powoduje ogromny problem, bo wtedy te miejsca s膮 bardzo zat艂oczone – przyk艂adem chocia偶by jest Wenecja, w kt贸rej mieszka 20, 30 tys. ludzi, a rocznie do nich przyje偶d偶a 30 mln turyst贸w. Wenecja zmaga si臋 dzisiaj z ogromnym problemem – ja ostatnio by艂am na Biennale w Wenecji, 偶a艂uj臋, bo ju偶 1, 2 dni po moim wyje藕dzie by艂 w Wenecji ogromny protest i chcia艂am w nim wzi膮膰 udzia艂.

[00:49:37]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Tak, pierwszy du偶y statek si臋 pojawi艂 po przerwie.

[00:49:40]

N.HATALSKA: Dok艂adnie, wp艂yn膮艂 pierwszy du偶y statek. To nie chodzi tylko o liczb臋 os贸b, ale o np. problemy zwi膮zane w艂a艣nie ze zmianami klimatycznymi. Okaza艂o si臋, 偶e w Wenecji pojawi艂a si臋 bakteria, kt贸ra zosta艂a przywieziona gdzie艣 z okolic Japonii, kt贸ra jest bardzo ekspansywna i kt贸ra zaczyna si臋 namna偶a膰 tam w Wenecji, blokuje ubikacje i oni maj膮 ogromny problem z kanalizacj膮. My nie rozmawiamy o takich problemach w tym kontek艣cie, wi臋c zdecydowanie wydaje mi si臋, 偶e ten trend lokalno艣ci b臋dzie r贸s艂. By膰 mo偶e zdarzy si臋 tak – bo mamy te偶 takie technologie, jak wirtualna rzeczywisto艣膰, rozszerzona rzeczywisto艣膰, tylko ja uwa偶am, 偶e to nie jest to samo – 偶e b臋dziemy zwiedza膰 te bardzo odleg艂e miejsca w spos贸b cyfrowy. By膰 mo偶e w tym 2030, 2040 roku kiedy do 艣wiata cyfrowego do艂o偶ymy zmys艂y, 偶e b臋dziemy mogli czu膰 zapach kwiat贸w albo w艂a艣nie co艣 dotkn膮膰, to by膰 mo偶e b臋dziemy zwiedza膰 cyfrowo miejsca, kt贸re kiedy艣 by艂y dost臋pne, a teraz ju偶 nie s膮.

[00:50:39]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Teraz pr贸buj臋 sobie wyobrazi膰 trz臋sienie ziemi, kt贸re zawsze mo偶na wywo艂a膰 - tak si臋 trz臋s膮 fotele na niekt贸rych filmach w kinach, ju偶 otwartych zreszt膮. Ale np. ju偶 na taki wulkan eksploduj膮cy na Islandii patrze膰 przez - chocia偶 jak za艂o偶ymy odpowiednie okulary i to si臋 wszystko pojawi... Mo偶e to b臋dzie tylko wst臋p. Pada pytanie, szanowna pani Natalio, od Magdy pytanie a propos Chin: czy s膮dzisz, 偶e w niedalekiej przysz艂o艣ci - nie wiem jak膮 Magda zak艂ada perspektyw臋 - ale 偶e b臋dzie w niekt贸rych spo艂ecze艅stwach innych ni偶 chi艅skie taki system, kt贸ry w Chinach jest widoczny? Oceniamy, dajemy rating, od ratingu zale偶y kredyt lub inne rzeczy?

[00:51:18]

N.HATALSKA: Mam nadziej臋, 偶e nie. Ale tak naprawd臋 on nie b臋dzie wdro偶ony na poziomie pa艅stwowym, jak zosta艂 wdro偶ony w Chinach – natomiast musimy mie膰 艣wiadomo艣膰, 偶e on w Europie, w Stanach Zjednoczonych ju偶 istnieje. Takie ratingi przyznaj膮 nam firmy technologiczne, Google wie o nas wszystko – je偶eli kto艣 korzysta z Chrome’a, Gmaila i jeszcze ma Google asystenta i korzysta z map Google’a, to Google naprawd臋 wie o nas wszystko. 艁膮czy te dane z nasz膮 konkretn膮 osob膮, tworzy nasz doskona艂y profil i na tej podstawie proponuje nam ofert臋, produkty, zni偶ki. Z jednej strony to nam u艂atwia funkcjonowanie w codziennym 偶yciu, bo np. dostajemy oferty reklam rzeczy, kt贸rych akurat szukamy, ale z drugiej strony – to co m贸wi艂am wcze艣niej – to maksymalnie zaw臋偶a nasz膮 perspektyw臋. My po prostu zostajemy na co dzie艅 zamkni臋ci w takiej klatce, z kt贸rej trudno jest nam si臋 wydosta膰. Je偶eli chodzi o wdra偶anie takich rzeczy na poziomie pa艅stwowym – tak jak powiedzia艂am – mam nadziej臋, 偶e to si臋 nie wydarzy z tego powodu, 偶e jednak my w Europie czy w Stanach Zjednoczonych mamy troch臋 inne podej艣cie do prywatno艣ci i jestem przekonana, 偶e wi膮za艂oby si臋 to z du偶膮 niezgod膮 spo艂ecze艅stwa. Nawet teraz je偶eli mamy te aplikacje, kt贸re maj膮 s艂u偶y膰 do trackowania tego, kto zachorowa艂 na COVID – ja nie wiem jaki jest procent wykorzystania, ale to nie jest tak, 偶e 90 proc. albo 100 proc…

[00:52:40]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: ...marny, marny. To jest strasznie ma艂o.

[00:52:42]

N.HATALSKA: No w艂a艣nie, to jest marginalny procent wykorzystania, bo ludzie po prostu nie chc膮 tego robi膰, a w Polsce szczeg贸lnie, bo mamy do艣wiadczenia komunizmu i to jednak w nas zostaje. Wi臋c nie zak艂adam, 偶eby to si臋 spe艂ni艂o. Ale wi臋kszym zagro偶eniem dla mnie jest to, 偶e jeste艣my 艣ledzeni przez sp贸艂ki technologiczne.

[00:53:00]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: 2 pytania zanim przejd臋 do ostatniego, zwi膮zanego z ksi膮偶k膮, kt贸ra na jesieni powinna si臋 pojawi膰 - a dotyczy 偶ycia bez technologii albo przynajmniej w ograniczonym zakresie. Czy twoim zdaniem to, 偶e dzisiaj wszystko mo偶na kupi膰 online, wp艂ynie na wzrost konsumpcjonizmu?

[00:53:14]

N.HATALSKA: Nie wiem, czy wi膮za艂abym to koniecznie z online’em, raczej wi膮za艂abym to innym megatrendem, czyli w艂a艣nie ze zr贸wnowa偶onym rozwojem i 艣wiadomym konsumpcjonizmem. Te偶 pandemia nam to pokaza艂a i to widzieli艣my w naszych badaniach, 偶e ludzi pandemia troch臋 zatrzyma艂a w sensie, 偶eby zobaczyli ile rzeczy posiadaj膮, 偶e czasami s膮 to rzeczy, kt贸re s膮 niepotrzebne. I 偶e cz臋艣膰 ludzi – g艂贸wnie te m艂odsze pokolenia – one jednak… Oczywi艣cie te偶 nie chcia艂abym generalizowa膰, bo w m艂odszych pokoleniach z jednej strony mamy ludzi, kt贸rzy chodz膮 na strajk klimatyczny i propaguj膮 艣wiadomy konsumpcjonizm, a z drugiej strony mamy ludzi, kt贸rzy kupuj膮 buty – wida膰 tak膮 du偶膮 grup臋 chocia偶by na Instagramie – za 15,20,30 tys. z艂 i na to zbieraj膮 pieni膮dze. Ale zak艂adam, 偶e jednak trend jest taki, 偶e b臋dziemy ogranicza膰 konsumpcj臋. To b臋dzie wymaga艂o pewnej redefinicji w og贸le funkcjonowania naszego 艣wiata, bo nasz 艣wiat oparty jest o wska藕niki ekonomiczne, czyli wska藕niki dotycz膮ce PKB, poziomu inwestycji, poziomu konsumpcji itd. Je偶eli nasz 艣wiat opiera si臋 o te wska藕niki, to konsumpcja jest nam potrzebna, bo te wska藕niki rosn膮, je偶eli ro艣nie konsumpcja – ale je偶eli idziemy teraz w kierunku 艣wiata, kt贸ry jest oparty o zr贸wnowa偶ony rozw贸j, to by膰 mo偶e powinni艣my je zmieni膰. Ja nie m贸wi臋, 偶e mamy ca艂kowicie wykluczy膰 tego typu wska藕niki ekonomiczne, tylko 偶e one powinny by膰 jednymi z wielu – 偶e powinni艣my te偶 np. mierzy膰 nasz dobrostan, dost臋p do edukacji… Nad takimi wska藕nikami oczywi艣cie te偶 si臋 pracuje.

[00:54:44]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: I ostatnie pytanie od Agnieszki: czy nie uwa偶a pani, 偶e ten reset, kt贸ry wi臋kszo艣膰 z nas musia艂a wykona膰 w pandemii, nie spowoduje, 偶e konsumenci i biznes zaczn膮 skupia膰 si臋 na bardziej podstawowych warto艣ciach? Na zdrowiu, szcz臋艣ciu, szczero艣ci i na takim robieniu dobrze, naprawianiu 艣wiata, 偶e ta prostota i jako艣膰 b臋dzie wa偶niejsza ni偶 niska cena?

[00:55:05]

N.HATALSKA: Bardzo bym tam chcia艂a, ale to takie podej艣cie 偶yczeniowe. Ja napisa艂am, jak si臋 zacz臋艂a pandemia, w marcu albo w kwietniu zesz艂ego roku taki tekst, 偶e w mojej ocenie teraz si臋 zatrzymali艣my, ale 艣wiat si臋 tak naprawd臋 nie zmieni. Oczywi艣cie, 偶e marzymy o tym 艣wiecie, gdzie wszyscy s膮 dobrzy, 偶e s膮 nastawieni na warto艣ci, na drugiego cz艂owieka, a nie na konsumpcji, 偶e w Wenecji zawsze b臋d膮 delfiny p艂ywa艂y w tych kana艂ach – ale widzimy, 偶e to ju偶 si臋 nie dzieje. By艂 jaki艣 pewien moment zatrzymania si臋, a potem wszystko wraca normy. By膰 mo偶e ten moment by艂 nam potrzebny do rozpocz臋cia dyskusji, bo tego nie powinni艣my zarzuca膰, bo patrz膮c na nasze dzieci, kt贸re dzisiaj uczymy, to my nie uczymy ich do tego 艣wiata, kt贸ry jest dzi艣, tylko uczymy je do 艣wiata za 20 lat. Zak艂adam, 偶e je偶eli te dzieci zaczn膮 dyskusj臋 – zreszt膮 jak ja obserwuj臋 swoje dzieci i ich znajomych, kole偶anki i koleg贸w, to widz臋, 偶e te dzieci maj膮 np. zupe艂nie inn膮 wra偶liwo艣膰 ekologiczn膮. Du偶a cz臋艣膰 dzieci, kt贸re maj膮 10,11 lat ju偶 dzisiaj jest np. wegetarianami, i to wegetarianami ze wzgl臋d贸w takich ideowych, 偶e one nie chc膮 sprawia膰 cierpienia zwierz臋tom. Wi臋c ja zak艂adam, 偶e ten 艣wiat si臋 zmieni, ale to nie jest znowu zmiana z dnia na dzie艅 i ta dyskusja jest nam potrzebna. Super, 偶e pad艂o to pytanie, bo my generalnie jak m贸wimy o przysz艂o艣ci, o biznesie, to bardzo cz臋sto m贸wimy o wska藕nikach, o danych, o rozwoju, o rozwi膮zaniach, technologiach itd. a bardzo wa偶ne jest – i dlatego m贸wi臋, 偶e super, 偶e to pytanie pad艂o – 偶e powinni艣my zacz膮膰 te偶 rozmawia膰 o warto艣ciach. Co jest dla nas wa偶ne, w kt贸rym kierunku zmierzamy? By膰 mo偶e je偶eli zaczniemy o tym rozmawia膰 – ja wiem, 偶e to jest niekomfortowe, bo nam si臋 wydaje, 偶e czasami mamy mo偶e r贸偶ne warto艣ci, albo nie mo偶emy si臋 w tym obszarze ze sob膮 porozumie膰, ale je偶eli zaczniemy rozmawia膰 o warto艣ciach, to zak艂adam, 偶e jednak ten 艣wiat b臋dzie lepszy.

[00:56:47]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Tego nam 偶ycz臋. Czy dla ciebie du偶膮 warto艣ci膮 by艂o porzucenie sprz臋tu i sprawdzenie, jak to jest bez technologii 偶y膰 sobie przez chwil臋?

[00:56:56]

N.HATALSKA: Przez miesi膮c, tak. To by艂a bardzo cenna lekcja dla mnie. To nie jest tak, 偶e ja to zrobi艂am po to, 偶eby si臋 teraz ca艂kowicie wy艂膮czy膰 z technologii, tylko bardziej chcia艂am u艂o偶y膰 swoj膮 relacj臋 z technologi膮 na swoich zasadach. To co m贸wi艂am wcze艣niej: dzisiaj w pewnym stopniu kontroluj膮 nas sp贸艂ki technologiczne – czyli w艂a艣nie algorytmy, co powinni艣my wybiera膰, media spo艂eczno艣ciowe, ci膮g艂e powiadomienia, tam s膮 specjalne kolory i ikony, kt贸re nas uzale偶niaj膮 i powoduj膮 wyrzuty dopaminy. I stwierdzi艂am: „OK, to ja teraz zrezygnuj臋 na miesi膮c z korzystania ze smartfona przede wszystkim i zobacz臋, czego mi naprawd臋 brakuje. Je偶eli mi tego brakuje, to do tego po miesi膮cu wr贸c臋, je偶eli nie to zostawiam”. Nie brakowa艂o mi w og贸le medi贸w spo艂eczno艣ciowych i po tym miesi膮cu je z telefonu odinstalowa艂am, czyli ja w telefonie w og贸le ju偶 teraz nie mam ani Facebooka, ani Twittera, ani LinkedIn’a, nic – to jest tylko w komputerze, ja z tego ju偶 teraz 艣wiadomie korzystam. I odzyska艂am te偶 czas.

[00:57:55]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Ale TikToka rozumiem, 偶e chocia偶 zostawi艂a艣, nie?

[00:57:58]

N.HATALSKA: Nie, ja w 偶yciu nawet nie korzysta艂am z TikToka. Jestem za stara na to. To jest zupe艂nie nie m贸j kana艂.

[00:58:07]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Zamykanie 艣wiata w 15 sekund, to jest wyzwanie. My zamkn臋li艣my naprawd臋 fajny 艣wiat w 60 minut i to jest bezcenne i tego si臋 trzymajmy. Natalia Hatalska, infuture. institute. W艂a艣nie to o czym m贸wili艣my: normalnie poprosi艂bym publiczno艣膰, 偶eby bi艂a ci brawo i ja zak艂adam, 偶e oni naprawd臋 to teraz robi膮 i tego ci te偶 bardzo mocno 偶ycz臋. Dzi臋kuj臋 za tw贸j czas, za twoj膮 wiedz臋 - by艂a艣 inn膮 Kasandr膮, my uwierzyli艣my w to, co m贸wisz.

[00:58:30]

N.HATALSKA: Super, ciesz臋 si臋 i dzi臋kuj臋 bardzo.

[00:58:32]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Wszystkiego dobrego. Szanowni widzowie, Natalia Hatalska by艂a go艣ciem ING CAFE. Ja wam dzi臋kuj臋 za to spotkanie, bo dawno tak mi艂o mi si臋 z wami nie wsp贸艂pracowa艂o - nie, 偶eby wcze艣niej by艂o gorzej, ale tych pyta艅 dzisiaj rzeczywi艣cie by艂o du偶o i to dla nas te偶, my艣l臋, wa偶na sugestia, 偶eby w艂a艣nie w t臋 stron臋 i艣膰, kiedy mo偶emy ze sob膮 bardzo pogada膰, kiedy wy mo偶ecie wsp贸艂uczestniczy膰 w tym spotkaniu, a jednocze艣nie jest taka wiedza, kt贸ra pozwoli nam - zak艂adam, bo te偶 dla siebie sporo wzi膮艂em i m贸j notatnik jest pe艂ny cytat贸w Natalii - przygotowa膰 si臋 tak, 偶eby艣my podejmowali lepsze decyzje, m膮drzejsze decyzje i wychodzili na tym po prostu... Chcia艂em powiedzie膰 "na r贸偶owo", 偶eby to nasze biznesowe 偶ycie wygl膮da艂o, ale wsz臋dzie tutaj mamy pomara艅cz, wi臋c tego koloru si臋 na koniec trzymajmy. Bardzo wam dzi臋kuj臋, nazywam si臋 Jaros艂aw Ku藕niar i to by艂o naprawd臋 fajne przedpo艂udnie. Do zobaczenia.

Prowadz膮cy

Jaros艂aw Ku藕niar
Ku藕niar Media

Jaros艂aw Ku藕niar 鈥 dziennikarz, host, szkoleniowiec public speaking. Uczy lider贸w storytellingu, budowania historii, dbania o narracj臋 ludzi i marek.W jego 30-letnim do艣wiadczeniu du偶膮 rol臋 odegra艂a praca w mediach: prasa, radio, telewizja i digital, m.in. Tr贸jka, Radio ZET, TVN24, TVN, Onet. Obecnie mentor Voice House Academy, CEO Ku藕niar Media i redaktor naczelny Voice House. Autor 鈥濼he Host”, podr臋cznika skutecznego m贸wienia do ludzi.

Spotka艂 na swojej drodze mistrzo虂w,od kto虂rych uczy艂 sie台 zawodu. Dzi艣 docenia m膮dr膮 obecno艣膰 przed kamer膮 i mikrofonem. Profesjonaln膮 prac臋 z publiczno艣ci膮. Ma za sob膮 du偶e do艣wiadczenie sceniczne, warsztaty u trener贸w dykcji, oddechu, gry aktorskiej oraz retoryki. To bardzo przydaje si臋 w 艣wiecie storytellingu, budowania historii, dbania o narracj臋 ludzi i marek.

T膮 wiedz膮 i do艣wiadczeniem dzieli si臋 w czasie szkole艅, kt贸re prowadzi w Voice House Academy. Uczy, jak opowiada膰 historie, kt贸re anga偶uj膮 odbiorc贸w. Niezale偶nie od kontekstu. Bo dzisiaj dzi臋ki mediom spo艂eczno艣ciowym scena jest wsz臋dzie, a m贸wc膮 jest ka偶dy.

 

Go艣膰 podcastu

Natalia Hatalska
Analityczka trend贸w, autorka bloga hatalska.com i bestsellerowej ksi膮偶ki 鈥濩z膮stki przyci膮gania鈥

Pozosta艂e odcinki (3)

U偶ywamy cookies, 偶eby indywidualnie odpowiada膰 na potrzeby s艂uchaczy. Zasady przechowywania i dost臋pu do plik贸w cookies mo偶esz zmieni膰 w ustawieniach swojej przegl膮darki.