02.12.2020
Prowadz膮cy: Jaros艂aw Ku藕niar

Kawa potrzebuje kofeiny

Kawa dostarczana rowerem? Czy to si臋 nie rozleje? To tylko wierzcho艂ek g贸ry problem贸w bran偶y kawiarnianej. Czynsze, ludzie i niepewno艣膰 id膮 za zmienianymi na kolanie przepisami.

Czy po pandemii kawa b臋dzie smakowa艂a jak dawniej? Go艣ciem Jaros艂awa Ku藕niara jest 艁ukasz Mrowi艅ski, szef ETNO Cafe.

Czytaj wi臋cej
02.12.2020
/
Spo艂ecze艅stwo

Czy po pandemii kawa b臋dzie smakowa艂a jak dawniej? Go艣ciem Jaros艂awa Ku藕niara jest 艁ukasz Mrowi艅ski, szef ETNO Cafe.

Udost臋pnij
https://voicehouse.co/odcinki/kawa-potrzebuje-kofeiny/
KopiujSkopiowano

Transkrypcja

[00:00:44]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: 艁atwo ci臋 zawstydzi膰 smakiem kawy?

[00:00:46]

艁. MROWI艃SKI: Nie. My艣l臋, 偶e nie. Zale偶y, co masz na my艣li?

[00:00:50]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Ten moment, w kt贸rym wchodzisz do biura i zamawiasz kaw臋. Kto艣 idzie z t膮 kaw膮 do faceta, kt贸ry sam kaw臋 sprzedaje i my艣li sobie: Kurcze, b臋dzie mu smakowa艂a czy nie? B臋dzie mu smakowa艂a czy b臋dzie pora偶ka?

[00:01:00]

艁. MROWI艃SKI: Ja wiem, 偶e to zawsze dylemat wszystkich tych, do kt贸rych przychodz臋. I zawsze zaczyna si臋 t艂umacze艅, 偶e 鈥瀖y chyba nie mamy dobrej kawy, wi臋c nie wiemy czy oferowa膰鈥. A to tak naprawd臋… To nie tak jest, bo ja lubi臋 pr贸bowa膰 r贸偶ne rzeczy. Bo pr贸buj膮c kawy w r贸偶nych miejscach, ja wiem, czego ludzie potrzebuj膮, co wybieraj膮 i potem si臋 zaczynam zastanawia膰: dlaczego akurat tak膮 kaw臋 pij膮? Czy to by艂a kwestia ceny czy jakiego艣 sprz臋tu, kt贸ry kto艣 im dostarczy艂? A mo偶e w艂a艣nie takiego smaku, o kt贸ry im chodzi艂o? Mo偶e to, co oni pij膮, to nie jest zupe艂nie to, co ja bym wybra艂 i trzeba si臋 zacz膮膰 zastanawia膰, czy mo偶e trzeba klientom zacz膮膰 proponowa膰 co艣 w tym typie? Wi臋c to jest bardzo fajny test do tego, 偶eby chwil臋 sobie przemy艣le膰: dlaczego akurat taka kawa jest w tym biurze? Bo czynniki mog膮 r贸偶ne o tym decydowa膰.

[00:01:49]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: A nie jest tak... Albo jak daleko od tego momentu w Polsce jest, 偶e ludzie patrz膮 na kaw臋 jak na kaw臋? Tak jak na wino patrz膮: bia艂e, czerwone- nikt nie niuansuje. Czy zacz臋li艣my jednak niuansowa膰?

[00:02:00]

艁. MROWI艃SKI: Zacz臋li艣my niuansowa膰. Zacz臋li艣my bardzo mocno niuansowa膰, aczkolwiek to ca艂y czas jest nisza. Ja tutaj nawi膮偶臋 do jednego z twoich ostatnich odcink贸w, czyli do wywiadu z Januszem Palikotem. On tam bardzo mocno wspomina艂 o tym, jakie teraz mamy niuanse w piwie. I piwo przesz艂o bardzo siln膮 rewolucj臋 przez ostatnie lata na polskim rynku. W og贸le na rynku 艣wiatowym, ale w Polsce te偶. Z kaw膮 dzieje si臋 dok艂adnie to samo, tylko ta dynamika tego ca艂ego procesu jest powolniejsza. Wi臋c to wszystko si臋 dzieje, ale nie w takiej skali i nie tak szybko, ale do tego momentu, w kt贸rym jest piwo obecnie z kaw膮 te偶 dojdziemy za kilka lat.

[00:02:41]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: To - trawestuj膮c troch臋 Bogus艂awa Lind臋 - zapytam: co ty wiesz, 艁ukasz, o kawie?

[00:02:47]

艁. MROWI艃SKI: I bardzo du偶o, i niewiele. Bo czym dalej w las, tym bardziej sobie zdajemy spraw臋 z tego, jak ma艂o wiemy. Czyli to pocz膮tkowe zach艂y艣ni臋cie si臋 ilo艣ci膮 wiedzy, kt贸r膮 by艂em w stanie ogarn膮膰, wchodz膮c ten 艣wiat prawie ju偶 9 lat temu, to tak po kilku latach wiedzia艂em, 偶e wiem bardzo du偶o. Natomiast obecnie wiem, 偶e wiem bardzo ma艂o. Ale to pewnie wszyscy, kt贸rzy wchodz膮 w jaki艣 taki obszar, w kt贸rym ju偶 mog膮 poczu膰 si臋 profesjonalistami, zdaj膮 sobie spraw臋, ile nie wiedz膮, ile jeszcze jest przed nimi. A jeszcze prowadz膮c w艂a艣nie sw贸j podcast i spotykaj膮c si臋 z lud藕mi – kt贸rzy wiem, 偶e du偶o wi臋cej wiedz膮 ode mnie – za ka偶dym razem si臋 艂api臋 na tym, 偶e jest jaki艣 obszar, kt贸rego ja zupe艂nie nie znam i w kt贸ry trzeba wej艣膰 g艂臋biej. Tylko tu zawsze pozostaje kwestia czasu: kiedy znale藕膰 na to czas, 偶eby ten obszar zg艂臋bi膰? Bo tak lizn膮膰, to sobie mo偶na wszystko, ka偶dy jeden temat. Ale 偶eby z tym tematem si臋 zapozna膰 dobrze, no to ju偶 trzeba si臋 mocno w to zag艂臋bi膰 i po艣wi臋ci膰 du偶o czasu.

[00:03:52]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Ale jako szef firmy potrzebujesz a偶 tak szczeg贸艂owej wiedzy, 偶eby wiedzie膰, jak to dzia艂a?

[00:03:57]

艁. MROWI艃SKI: Jako szef firmy ja potrzebuj臋 tak naprawd臋 dw贸ch r贸偶nych perspektyw. Z jednej strony: taki helicopter view, czyli spojrze膰 na to z lotu ptaka i zobaczy膰 wszystkie kawa艂ki ca艂ej uk艂adanki jako ca艂o艣膰, jako poszczeg贸lne elementy puzzli. Natomiast musz臋 mie膰 te偶 kompetencje, 偶eby nad danym puzzlem si臋 pochyli膰 i wiedzie膰, dlaczego ten puzzel pasuje lub nie do ca艂ej reszty uk艂adanki. Co wi臋cej: 偶eby wiedzie膰, jakiego puzzla nie mam u siebie na stole, musz臋 wiedzie膰, jakie puzzle ma kto艣 inny i to wymaga ju偶 wej艣cia bardzo g艂臋boko w r贸偶ne rzeczy. Aczkolwiek czasami musz臋 sam si臋 ogranicza膰, bo wiem, 偶e nie jestem w stanie nad ka偶d膮 rzecz膮 pochyli膰 si臋 tak, jakby to zrobi艂 specjalista, kt贸ry zajmuje si臋 tylko dan膮 dziedzin膮. Ale warto, warto to wiedzie膰.

[00:04:51]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Rozmawiamy w ko艅c贸wce listopada 2020 roku. I celowo te偶 si臋 ju偶 tego pilnuj臋, 偶eby nie zaczyna膰 rozm贸w wspominkowych. Ale ten moment, w kt贸rym ty - prowadz膮c sw贸j biznes tylko 9 lat, rozwijaj膮c go i sprawiaj膮c, 偶eby on lecia艂 i lecia艂, i lecia艂 - nagle dostajesz w twarz. To to jest moment, w kt贸rym wci膮偶 si臋 zbierasz?

[00:05:12]

艁. MROWI艃SKI: Tak, aczkolwiek ca艂a bran偶a generalnie dosta艂a mocno w twarz. Cz臋艣膰 si臋 tylko na nogach zachwia艂a, cz臋艣膰 upad艂a na deski, cz臋艣膰 podnios艂a si臋 z tych desek, a cz臋艣膰 nie. Ja my艣l臋, 偶e ja teraz wiem, po co by艂y r贸偶nego rodzaju kryzysy, przez kt贸re przechodzili艣my jako firma, jako ja, jako przedsi臋biorca przez ostatnie lata. Bo widz臋, ile one da艂y mi si艂y i odporno艣ci. Bo gdybym by艂 mo偶e pocz膮tkuj膮cym przedsi臋biorc膮, kt贸ry zacz膮艂 2 lata temu, to sytuacja taka, jaka ma miejsce w tym roku przez ca艂y rok, mog艂aby mnie zniszczy膰, mog艂aby mnie zniech臋ci膰. Natomiast tak naprawd臋 my j膮 starali艣my si臋 potraktowa膰 jako kolejny kryzys, kt贸ry po prostu trzeba przej艣膰. Ten kryzys jest bardzo nietypowy – mas臋 nowych przeszk贸d powsta艂o, o kt贸rych do tej pory nikt nie mia艂 poj臋cia, 偶e mog膮 wyst膮pi膰. Ale staramy si臋 odpowiada膰 bezpo艣rednio na przeszkody, pokonywa膰 je jako艣, remodelowa膰 nasze dzia艂ania. No i to wychodzi gdzie艣. Ja nie powiem, 偶e jestem zadowolony, 偶e tak si臋 wydarzy艂o, ale du偶o proces贸w dzi臋ki temu si臋 przyspieszy艂o. Rzeczy, kt贸re planowali艣my robi膰 przez d艂u偶szy czas, zrobili艣my przez du偶o kr贸tszy czas. Du偶o rzeczy wysz艂o, kt贸re pewnie by jeszcze w firmie – jako ca艂ej organizacji, ludzkiej g艂贸wnie – dzi艣 tam by艂y schowane pod ko艂dr膮 i ciep艂o sobie 偶y艂y. Natomiast nagle si臋 okaza艂o, 偶e te rzeczy zacz臋艂y wyp艂ywa膰, bo kryzys je odkry艂. Odkry艂 t臋 ko艂dr臋 i nagle m贸wimy: O kurcze, co robimy nie tak?

[00:06:52]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Co zobaczy艂e艣 po swoj膮 ko艂dr膮?

[00:05:53]

艁. MROWI艃SKI: Np. niekt贸re niedomagania, je偶eli chodzi o organizacj臋, je偶eli chodzi o zarz膮dzanie relacjami ludzkimi, je偶eli chodzi o spos贸b zarz膮dzania teamem, komunikacj臋. Bardzo du偶o rzeczy, na kt贸re bym pewnie nie zwraca艂 uwagi, bo bym stwierdzi艂, 偶e przecie偶 dzia艂a, to po co si臋 nad tym zastanawia膰. Natomiast du偶o refleksji to wywo艂a艂o, du偶o relacji personalnych zweryfikowa艂o. Nie tylko wewn膮trz samej firmy, ale te偶 z zewn膮trz. Bo okazuje si臋, 偶e w dobie kryzysu, jaki mamy, wszystko sprowadza si臋 do starego przys艂owia: Prawdziwych przyjaci贸艂 poznaje si臋 w biedzie. No i tak jest obecnie. S膮 firmy, z kt贸rymi wsp贸艂pracowali艣my, nasi partnerzy. Czy to wynajmuj膮cy, kt贸rzy daj膮 nam powierzchnie, w kt贸rych prowadzimy kawiarnie, czy to dostawcy np. naszego surowca do palarni, czyli zielonej kawy, czy to dostawcy sprz臋tu, czy to dostawcy bardzo r贸偶nych us艂ug. I s膮 tacy, kt贸rzy zachowali si臋 艣wietnie. I mog臋 powiedzie膰, 偶e to s膮 partnerzy, z kt贸rymi ja chc臋 kontynuowa膰 przez kolejne lata wsp贸艂prac臋, bo ten kryzys pokaza艂 mi, 偶e to s膮 ludzie, na kt贸rych ja mog臋 liczy膰. To s膮 ludzie, kt贸rych ja nie zamieni臋 na nikogo innego. Np. nasi prawnicy, nasi inni doradcy, doradcy podatkowi – to nie s膮 ludzie, kt贸rych ja bym nie chcia艂 zmienia膰 w 偶aden spos贸b, bo oni mi w tym kryzysie pokazali, 偶e ja mog臋 na nich liczy膰. Ale s膮 te偶 takie podmioty, takie organizacje, z kt贸rymi ja wiem, 偶e nie chc臋 mie膰 nic ju偶 wi臋cej do czynienia. I to nie tylko ja jako ja, ale ja jestem w radzie zwi膮zku pracodawc贸w HoReCa – organizacji pracodawc贸w, kt贸ra zrzesza najwi臋ksze podmioty z naszej bran偶y na rynku – i widz臋, z jakimi problemami wszyscy si臋 mierz膮. Czy to jest wielka jaka艣 firma – nie b臋d臋 tutaj wymienia艂, ale te najwi臋ksze firmy, kt贸re znamy, bo s膮 wsz臋dzie – czy najmniejsze, wszyscy mamy te same problemy. Bo np. w galeriach handlowych brakuje zupe艂nie partnerskiego podej艣cia. Wynajmuj膮cy, g艂贸wnie mened偶erowie, kt贸rzy zarz膮dzaj膮 tymi miejscami, zachowuj膮 si臋, jakby si臋 nic nie wydarzy艂o. M贸wi膮: 鈥濵acie umowy – macie czynsze鈥. Te czynsze s膮 ustawione w oparciu o jakie艣 realia, kt贸re by艂y kilka lat temu, prawda? W normalnych warunkach. A teraz oni si臋 zachowuj膮 tak, jakby nic nie sta艂o.

[00:09:20]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Ale co? M贸wi膮: 鈥濱d藕 do rz膮du, niech ci pomo偶e鈥?

[00:09:21]

艁. MROWI艃SKI: Nic nie m贸wi膮. 鈥濵acie p艂aci膰鈥. Poza tym w polskim prawie, w systemie prawa cywilnego jest co艣 takiego jak regu艂a rebus sic stantibus, kt贸ra umo偶liwia zmian臋 stosunku prawnego pomi臋dzy stronami, je偶eli okoliczno艣ci dooko艂a s膮 takie, 偶e uzasadniaj膮 t臋 zmian臋. Co wi臋cej, takie partnerskie podej艣cie widz臋 np. w Wielkiej Brytanii: 偶e tam landlordowie podchodz膮 do… Landlordowie, czyli wynajmuj膮cy, w艂a艣ciciele nieruchomo艣ci podchodz膮 do swoich najemc贸w w taki spos贸b, w kt贸ry wiedz膮, 偶e nie mog膮 ich – m贸wi膮c brutalnie – zar偶n膮膰, bo nie b臋d膮 mieli potem sami przychod贸w. Natomiast w Polsce jest bardzo mocne pi艂owanie ga艂臋zi, na kt贸rej si臋 siedzi. I tam, po tej drugiej stronie, nie ma 偶adnej refleksji.

[00:10:09]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Ale - z drugiej strony - to wydaje si臋 oczywiste, 偶e albo wszyscy sobie pomo偶ecie albo wszyscy utoniecie.

[00:10:12]

艁. MROWI艃SKI: Ale nie ma takiej refleksji. Jak jeden z najwi臋kszych podmiot贸w na rynku s艂yszy od innego – zarz膮dzaj膮cego galeri膮 handlow膮, 偶e jak oni mu pomog膮, to nie b臋d膮 mieli dywidendy, no to ja si臋 pytam: gdzie my jeste艣my? Co my robimy? Bo to nie ma 偶adnego sensu.

[00:10:29]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: A nie by艂 to taki moment te偶, w kt贸rym w艂a艣nie widz膮c sytuacj臋 galerii handlowych dzisiaj czy tego typu du偶ych miejsc, gdzie te偶 si臋 pojawia艂e艣, 偶e pomy艣la艂e艣: Trzeba zmieni膰 model na za艣?

[00:10:40]

艁. MROWI艃SKI: Tak. Tak, oczywi艣cie. I to w tej chwili robimy. Ja wiem, 偶e ja do 偶adnego centrum handlowego ju偶 nigdy nie wejd臋, je偶eli chodzi o najemc臋. No chyba 偶e b臋d膮 to warunki takie, kt贸re ja w 100 proc. zaaran偶uj臋. Ale bior膮c pod uwag臋 ryzyka, jakie si臋 wi膮偶膮, po pierwsze z samymi galeriami, bo charakter centr贸w handlowych bardzo mo偶e si臋 zmieni膰鈥 Wszyscy teraz ju偶 wieszcz膮, 偶e teraz jest nowa normalno艣膰, ju偶 nic nie wr贸ci. Ja bym nie by艂 tak bardzo przekonany, 偶e tak b臋dzie, bo ludzie jednak przez lata si臋 przyzwyczaili do tego, 偶e idzie si臋 w weekend do centrum handlowego. Jak si臋 kiedy艣 sz艂o na wycieczk臋 do lasu, to si臋 idzie do centrum handlowego. Tylko nie zbiera grzyb贸w, tylko si臋 idzie od sklepu do sklepu. A na koniec si臋 idzie na jakie艣 lody w dobrej kawiarni, lodziarni i jeszcze na jaki艣 obiad do restauracji, kt贸ra tam si臋 znajduje. Wi臋c te wszystkie nawyki, kt贸re ludzie poznali, nie s膮dz臋, 偶e da si臋 tak szybko wypleni膰 i nagle wszyscy powiedz膮, 偶e nie, centra handlowe ju偶 nas nie interesuj膮 i nie b臋dziemy tam chodzi膰, bo tam jest 藕le. Nie, to tak chyba szybko nie b臋dzie. Natomiast z punktu widzenia ryzyka biznesowego, jakie mo偶e mo偶e by膰 – czyli nie wiemy, czy nie b臋dzie kolejnej pandemii – tego nikt nam nie zagwarantuje. I co wtedy? A z drugiej strony wiemy, 偶e po tej drugiej stronie nie ma co liczy膰 na partnerstwo, bo to nie s膮 te podmioty, o kt贸rych ja m贸wi艂em wcze艣niej, z kt贸rymi ja chc臋 si臋 wi膮za膰 na lata. Tylko raczej podmioty, o kt贸rych ja chc臋 jak najszybciej zapomnie膰, bo wiem, 偶e nie mo偶na na nich liczy膰. Oczywi艣cie by艂bym bardzo niesprawiedliwy, gdybym powiedzia艂, 偶e to dotyczy wszystkich. Bo s膮 tacy wynajmuj膮cy, s膮 tacy w艂a艣ciciele r贸偶nych nieruchomo艣ci, kt贸rzy zachowali si臋 super i kt贸rzy wiedz膮 o tym, 偶e musz膮 nam pom贸c, bo my te偶 im pomo偶emy. Bo na nasze miejsce mo偶e nie by膰 nikogo, a jak przyjdzie kto艣 inny, to mo偶e b臋dzie chcia艂 zupe艂nie inne warunki. Wi臋c lepiej jednak budowa膰 te relacje, kt贸re ju偶 mamy ni偶 szuka膰 nowych. I tacy te偶 s膮.

[00:12:35]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: To jak nie galerie, to co?

[00:12:37]

艁. MROWI艃SKI: Ja my艣l臋, 偶e b臋dzie powstawa艂o bardzo du偶o r贸偶nych nowych modeli. Przede wszystkim teraz wida膰 to, 偶e powstaje taka lokalno艣膰. To w wywiadach Adama Ringera – czyli szefa Green Caffe Nero – wida膰. On powiedzia艂, 偶e si臋 zmieni艂a mapa Warszawy dla jego kawiarni, 偶e kiedy艣 by艂o nie do pomy艣lenia, 偶e kawiarnie na Kabatach, gdzie艣 tam na Natolinie b臋d膮 lepiej funkcjonowa艂y ni偶 te w Centrum. A jednak pandemia wymusi艂a, 偶e ludzie, kt贸rzy pracuj膮 zdanie i siedz膮 w domu, nie maj膮 po co przyjecha膰 do centrum miasta.

[00:13:16]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Ka偶de miasto ma kilka centr贸w.

[00:13:17]

艁. MROWI艃SKI: Tak, wi臋c id膮 po prostu do tego, co maj膮 najbli偶ej i tam te kawiarnia najlepiej dzia艂aj膮. Tak to si臋 mo偶e zmienia膰. Z drugiej strony: rola tzw. high street贸w, czyli tych lokali, kt贸re s膮 po prostu na ulicach, nie s膮 gdzie艣 w jakim艣 centrum handlowym, b臋dzie te偶 ros艂a. I b臋dzie te偶 pewnie sporo hybryd, gdzie b臋dzie si臋 miesza艂 model taki, 偶e mo偶na przyj艣膰 co艣 zabra膰, mo偶na chwil臋 posiedzie膰, mo偶na wyj艣膰, b臋dzie to wszystko wymieszane bardzo mocno. Ale jak to si臋 ukszta艂tuje? To nie wiem. Ja bym by艂 daleki od tego, 偶eby w tej chwili co艣 prorokowa膰 tak na 100 proc.

[00:13:58]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Dzisiaj wida膰, 偶e wszystko w艂a艣ciwie mo偶na sobie zam贸wi膰 i rower to dowiezie, cz艂owiek na tym rowerze to dowiezie. Z kaw膮 jest 艂atwo?

[00:14:04]

艁. MROWI艃SKI: Z kaw膮… To jest jedna z tych rzeczy, kt贸r膮 kryzys spowodowa艂, 偶e si臋 wydarzy艂a. Dlaczego? Bo wydawa艂oby si臋, 偶e kawy raczej nikt nie b臋dzie zamawia艂 kurierem, prawda? Nikt nie przyjedzie.

[00:14:19]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Nie ma takiego kuriera, kt贸ry nic nie rozleje.

[00:14:22]

艁. MROWI艃SKI: No w艂a艣nie. Ale to jest tak, 偶e my par臋 lat temu – dwa albo trzy lata temu – zrobili艣my sobie taki test drive. Cyli zrobili艣my test z jedn膮 z tych firm, kt贸ra po艣redniczy w dowo偶eniu posi艂k贸w, 偶eby zobaczy膰 – po pierwsze – czy klienci b臋d膮 ch臋tni do tego, 偶eby zamawia膰 co艣 z kawy. Bo z kawiarni nie zam贸wi膮 pizzy czy kebaba, wi臋c musz膮 bazowa膰 na jakich艣 lekkich posi艂kach, na deserach, kanapkach, no i na kawie. Czy b臋d膮 ch臋tni, 偶eby to zamawia膰? I czy ta kawa, np. jak kto艣 zam贸wi cappuccino czy jakiego艣 flat white’a, w jakim to stanie przyjedzie? Czy przyjedzie rozlane? A je偶eli nierozlane, to jak mocno b臋dzie – m贸wi膮c kolokwialnie – rozbe艂tane?

[00:15:03]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: No tak, bo nie zmieszane, tylko zbe艂tane. To prawda.

[00:15:05]

艁. MROWI艃SKI: No i si臋 okaza艂o, 偶e ani ludzie tego specjalnie nie chc膮 zamawia膰, ani to w dobrym stanie nie jest prze艂o偶one, wi臋c my sobie tego zaprzestali艣my. Natomiast b臋d膮c w zesz艂ym roku na Tajwanie, koledzy Tajwa艅czycy mi pokazali, 偶e mo偶na zam贸wi膰 o 2:00 w nocy cztery kawy i kurier przywiezie po prostu skuterem cztery kawy. I te kawy przyjecha艂y.Dwie zam贸wili艣my zimne, to by艂y mro偶one kawy, dwie ciep艂e: jedna z mlekiem, druga bez, i wszystko przysz艂o w super stanie.

[00:15:37]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: To czemu Tajwa艅czyk potrafi a Polak nie?

[00:15:39]

艁. MROWI艃SKI: No w艂a艣nie? Bo widocznie nie by艂o czego艣, co by wymusi艂o takie zachowania. Oni si臋 pewnie przyzwyczaili dzi臋ki okoliczno艣ciom, w kt贸rych mieszkaj膮. Pewnie jest to jako艣 uwarunkowane spo艂ecznie, kulturowo i tam to dzia艂a艂o. W Polsce nie. I teraz, w trakcie COVID-u nagle si臋 okaza艂o, 偶e ludzie chc膮 zamawia膰 kaw臋 na dow贸z. Chc膮 zam贸wi膰 ciasto, kaw臋. Ta kawa przyje偶d偶a w bardzo dobrym stanie.

[00:16:04]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: O ten stan chcia艂em zapyta膰. Bo COVID te偶 wymusi艂 pewne - nawet w tej pracy online鈥檕wej - pewne sytuacje, w kt贸rych sobie wi臋cej wybaczamy. To znaczy: normalnie oczekiwaliby艣my - w marcu tak by艂o, teraz troch臋 inaczej - pi臋knego d藕wi臋ku, pi臋knego 艣wiat艂a itd. Ale my艣limy sobie: kurcze, wszyscy jeste艣my w tym bagnie razem, wi臋c dobra, niech to si臋 nie 艂膮czy, niech to przerywa, ale 偶eby艣my byli. I by膰 mo偶e by艂o tak samo z kaw膮, 偶e sobie wybaczali艣my wi臋cej bylejako艣ci, bo COVID. Ale pewnie to si臋 zmieni?

[00:16:29]

艁. MROWI艃SKI: No ja te偶 tak uwa偶am, 偶e po prostu – m贸wi膮c kr贸tko – znowu przys艂owiowo: Z braku laku dobry kit. W zwi膮zku z tym je偶eli nie mog臋 p贸j艣膰 do kawiarni, to sobie zam贸wi臋 przynajmniej tak膮 namiastk臋. Czyli przyjedzie do mnie kawa, mo偶e nie w 100 proc. taka jak w kawiarni, ale mam na to baczenie, w zwi膮zku z tym akceptuj臋 to, 偶e ona przyje偶d偶a w takim stanie. Aczkolwiek ja sobie te偶 zrobi艂em kilka takich test贸w, tyko 偶e ja pij臋 czarn膮 kaw臋, wi臋c tam si臋 nie mia艂o co zmiesza膰.

[00:17:00]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: I takich klient贸w wielbi膮 ci, kt贸rzy rozwo偶膮.

[00:17:02]

艁. MROWI艃SKI: Ona przyje偶d偶a艂a ciep艂a, nierozlana i wszystko by艂o w porz膮dku. Natomiast my艣l臋, 偶e to ju偶 si臋 nie zatrzyma i ludzie b臋d膮 wiedzieli, 偶e OK, nie musz臋 i艣膰 do kawiarni, tylko jednak j膮 zam贸wi臋. Ale jednak w kawie nie tylko chodzi o sam produkt. Kawa ma kontekst kulturowy, prawda? 呕e jednak do kawiarni nie idziemy tylko po to, 偶eby si臋 napi膰 dobrej kawy. Oczywi艣cie czym ona lepsza, tym lepiej, ale chodzi o kontekst spotkania. My do kawiarni chodzimy po to, 偶eby sp臋dzi膰 czas. Sp臋dzi膰 czas na spotkaniu z jedn膮 osob膮, z kilkoma albo sp臋dzi膰 czas po艣r贸d ludzi, b臋d膮c samemu. Bo nawet je偶eli id臋 do kawiarni popracowa膰 z laptopem, to nie id臋 tam dlatego, 偶e tam jest cisza i spok贸j, tylko dlatego, 偶e tam jest odpowiednia atmosfera, 偶e co艣 si臋 dzieje. Przychodz膮 ludzie, kt贸rych mo偶e znam, mo偶e nie znam, ale jestem w jakim艣 kontek艣cie, jest uczestnikiem tego miejsca. To, 偶e zamawiam najpierw kaw臋, mo偶e 艣niadanie, a potem jeszcze mo偶e lunch i posiedz臋 tam, to nie sprawia, 偶e ja tam poszed艂em na kaw臋. Ja poszed艂em sp臋dzi膰 czas w okre艣lonej atmosferze. To przyci膮ga艂o i to b臋dzie nadal przyci膮ga艂o. I tego 偶aden dow贸z nie zast膮pi.

[00:18:11]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Powiedzia艂e艣: Id臋 si臋 spotka膰, id臋 popracowa膰, id臋 posiedzie膰, id臋 by膰 w kontek艣cie, zam贸wi臋 kaw臋, dojd臋 do lunchu. I - rzeczywi艣cie - jak si臋 patrzy艂o na twoje menu, to tak naprawd臋 by艂o to ca艂odniowe spotkanie. Jeszcze w niekt贸rych miejscach w rogu by艂o wino, wi臋c teoretycznie by艂 to kawiarnio-restauracjo-bar. Ten koncept te偶 si臋 b臋dzie musia艂 zmieni膰?

[00:18:35]

艁. MROWI艃SKI: My艣l臋, 偶e nie do ko艅ca. My艣l臋, 偶e b臋dziemy starali si臋 utrzyma膰. Oczywi艣cie wina, o kt贸rych wspominasz, czy piwa to jest kwestia danej lokalizacji. Nie wsz臋dzie tak mamy, nie wsz臋dzie jest to dozwolone. Co wi臋cej: czasami s膮 takie zabawne sytuacje, jak my mamy np. na Marsza艂kowskiej. Ludzie przychodz膮 do nas i m贸wi膮: A dlaczego nie sprzedajecie piwa, skoro gdzie indziej kraftowe piwo macie? A tutaj nie, tylko wino? Natomiast taka 艣mieszna sytuacja, 偶e wsp贸lnota mieszkaniowa, kt贸ra musi wyrazi膰 zgod臋 na to, 偶eby艣my dostali koncesj臋, wyrazi艂a zgod臋 na to, 偶eby sprzedawa膰 wino, ale nie piwo. A dlaczego? Bo jak b臋d膮 przychodzili ludzie na piwo, to b臋d膮 si臋 awanturowa膰. Czyli – cytuj膮c Barej臋 – klient w krawacie jest mniej awanturuj膮cy si臋. W zwi膮zku z tym nie mamy zgody na piwo, mo偶emy sprzedawa膰 wino. Nie b臋dziemy chcieli tego zaprzesta膰, ale musimy poczeka膰, a偶 b臋dzie to w og贸le mo偶liwe.

[00:19:27]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Jasne. A dzisiaj firma dyszy, ledwo dyszy czy sobie zaczyna oddycha膰 coraz g艂臋biej?

[00:19:35]

艁. MROWI艃SKI: Firma ma zadyszk臋, to trzeba przyzna膰. Aczkolwiek Etno Cafe pomaga bardzo mocno zdywersyfikowany model biznesowy. Bo ludzie nas najbardziej kojarz膮 z kawiarniami, kt贸rych mamy dwadzie艣cia kilka. W tym te, kt贸re ca艂y czas dzia艂aj膮, a kt贸rych nie wida膰, czyli np. nasze kawiarnie w biurach WeWork, kt贸re s膮 ukryte. Ale s膮. Sam z nich zreszt膮 korzysta艂e艣, co nie omieszka艂e艣 mi powiedzie膰. I ten model w tej chwili 偶yje w zawieszeniu przez te wszystkie regulacje. Przez niepewno艣膰, bo tam nawet nic nie mo偶na zaplanowa膰 przez te walki z wynajmuj膮cymi o wysoko艣膰 stawek czynszowych o to, w jaki spos贸b to powinno by膰 dzielone. Powstaj膮 jakie艣 zaleg艂o艣ci z poprzednich miesi臋cy, trzeba czym艣 to roz艂o偶y膰. Wi臋c tu jest najwi臋cej roboty, najwi臋cej negocjacji i najwi臋cej b贸lu g艂owy, z kt贸rym trzeba sobie poradzi膰. Ale – z drugiej strony – dzi臋ki temu, 偶e my jeste艣my palarni膮 kawy i to ca艂kiem spor膮 – w tej chwili z naszych wszystkich estymacji wynika, 偶e my jeste艣my najwi臋ksz膮 palarni膮 kraftow膮 w Polsce – to ona dzia艂a praktycznie tak, jak dzia艂a艂a w zesz艂ym roku. I pomimo 偶e du偶a cz臋艣膰 naszych klient贸w odpad艂a, bo my mamy bardzo… Po pierwsze: nasze kawiarnie, czyli jeden z naszych nie najwi臋kszych, ale ca艂kiem sporych klient贸w. Ale my obs艂ugujemy bardzo du偶o r贸偶nych korporacji mi臋dzynarodowych. Jak te korporacje nie zamawiaj膮 kawy, bo pracuj膮 zdanie, no to du偶o tych klient贸w odpad艂o. Ale tu mistrzostwo 艣wiata osi膮gn臋li nasi handlowcy, ca艂y dzia艂 sprzeda偶y, bo znalaz艂 zupe艂nie nowych klient贸w i na bazie tych nowych klient贸w zrobili艣my praktycznie wyniki takie, jak w zesz艂ym roku. Wi臋c palarnia dzia艂a stabilnie. Co wi臋cej, ona pokaza艂a, 偶e my jeste艣my takim poci膮giem, kt贸ry 艂atwo przekierowa膰 na inny tor, je偶eli ten tor okazuje si臋 艣lepy. I to zrobili艣my. Ja jestem dumny z tego, co m贸j zesp贸艂 zrobi艂. I tu jest OK. Natomiast kolejna nasza noga, czyli produkcja cold brew, czyli nasz browar kawowy – czyli spolszczona nazwa od cold brewery angielskiego – te偶 dzia艂a. I te偶 ta sprzeda偶 g艂贸wnie w innym kanale – w kanale takim convenience store – te偶 dzia艂a. I to nam pomaga sta膰 ca艂y czas stabilnie.

[00:21:58]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Butelk臋 艂atwiej dowie藕膰.

[00:21:59]

艁. MROWI艃SKI: Dok艂adnie. Natomiast, gdyby艣my byli tylko kawiarniami, to pewnie nie by艂bym tak optymistycznie nastawiony do tego, co si臋 dzieje. Bo bardzo wsp贸艂czuj臋, je偶eli kto艣 ma tylko kawiarni臋, tylko restauracj臋 czy np. hotel. To s膮 straszne problemy i to, 偶e ci ludzie jeszcze nie s膮 na ulicach i jeszcze…

[00:22:23]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: ...pilnuj膮 biznesu. Ja my艣l臋, 偶e to jest tylko ten problem.

[00:22:26]

艁. MROWI艃SKI: Tak, oni pilnuj膮 biznesu. Tylko ja si臋 zastanawiam, kiedy ten pr贸g b贸lu zostanie przekroczony. Bo mo偶na du偶o wytrzyma膰, ale dochodzimy do takiej granicy, po kt贸rej ju偶 b臋dzie ci臋偶ko.

[00:22:36]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Cho膰 te偶 widz臋, 偶e niekt贸rzy przedsi臋biorcy s膮 na tyle przedsi臋biorczy, 偶e musz膮 sobie jako艣 radzi膰. Wi臋c malutkie karteczki w hotelach, gdzie deklarujesz, 偶e tak, przyjecha艂em tutaj w podr贸偶y s艂u偶bowej. I jakby ja to rozumiem, 偶e to jest nie wykorzystywanie pewnej luki, tylko to jest dawanie sobie, zak艂adanie sobie tej maski tlenowej, kt贸rej nikt inny nie chce nam za艂o偶y膰.

[00:22:56]

艁. MROWI艃SKI: Oczywi艣cie. To jak m贸wisz, bo niestety wsparcia ze strony rz膮dowej praktycznie nie ma. I ja nie m贸wi臋 o tym, 偶eby by艂a got贸wka w obiegu, zn贸w wydrukowana, wprowadzona itd., ale rozwi膮zania prawne. To jest to, co zacz膮艂em m贸wi膰 o tej regule rebus sic stantibus, kt贸ra powinna na nowo uregulowa膰 – przynajmniej na jaki艣 okres przej艣ciowy – te stosunki pomi臋dzy wynajmuj膮cymi a najemcami, bo to jest g艂贸wny problem. Bo to jest baza kosztowa, kt贸ra si臋 nie zmienia. A jak nie mamy przychod贸w, to nie jeste艣my w stanie tych koszt贸w zap艂aci膰. Aczkolwiek wynajmuj膮cy cz臋sto zdaj膮 si臋 zapomina膰 o tym, 偶e koszty musz膮 by膰 zderzone z przychodami. I gdyby kto艣 to chcia艂 uregulowa膰, to w贸wczas mo偶e by ta sytuacja wygl膮da艂a normalnie, bo wtedy ta sytuacja by艂a solidarnie roz艂o偶ona pomi臋dzy r贸偶ne cz臋艣ci rynku. A tak w tej chwili nie jest. I to jest dla mnie zdumiewaj膮ce, 偶e np. rz膮d Wielkiej Brytanii by艂 w stanie co艣 takiego wprowadzi膰: czynsze s膮 zawieszone, jest zakaz egzekucji komorniczych, jest zakaz 艣ci膮gania brakuj膮cych zap艂at z kaucji, obni偶ono VAT dla gastronomii z 20 na 5 proc., wprowadzono dop艂aty do pracownik贸w, ale to ju偶 jest 偶ywa got贸wka. I tam mo偶na by艂o co艣 takiego zrobi膰. U nas, pomimo 偶e te rozmowy pomi臋dzy pracodawcami – i to tymi najwi臋kszymi – trwaj膮 z rz膮dem… Bo to nie jest tak, 偶e si臋 nic nie dzieje, 偶e my czekamy, a偶 samo przyjdzie. Nie, my od marca w ramach zwi膮zku pracodawc贸w HoReCa czynnie uczestniczymy w rozmowach z rz膮dem. My przedstawiamy jakie艣 rozwi膮zanie, dajemy jakie艣 pomys艂y, m贸wimy, jak inne kraje to rozwi膮za艂y. No i…

[00:24:39]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: ... cisza.

[00:24:40]

艁. MROWI艃SKI: I cisza. Gdzie艣, kto艣 tam co艣 obiecuje, potem co艣 mo偶e wejdzie. Ale jest jaki艣 taki brak zrozumienia tego, co jest najistotniejsze w tej bran偶y, a to jest szeroka bran偶a. Ja nie m贸wi臋 tylko o kawiarniach. My jeste艣my naprawd臋 ma艂膮 cz臋艣ci膮 tego, co si臋 dzieje. Ale prosz臋 sobie zobaczy膰, jak wygl膮daj膮 hotele. Przecie偶 to s膮 gigantyczne pieni膮dze, bo kto艣 musia艂 postawi膰 najpierw budynek, a potem liczy艂 na to, 偶e ten budynek b臋dzie dzia艂a艂. To s膮 powierzchnie biurowe… No naprawd臋 wiele rzeczy, kt贸re mo偶na uregulowa膰 prawnie, zawiesi膰 w jaki艣 spos贸b i pomy艣le膰 sobie, 偶e ROI, czyli wzrost inwestycji planowanej – nie wiem – na 10 lat on b臋dzie po prostu rok d艂u偶szy. A tutaj wida膰, 偶e jednak jest sporo takich grup, kt贸rym pasuje to, 偶e ludzie s膮 doci艣ni臋ci.

[00:25:30]

REDAKTOR J. KU殴NIAR:My艣l膮c o kawie i o twoich kawiarniach czy o miejscach tego typu globalnie, ale te偶 skupiaj膮c si臋 cho膰by tylko na Polsce: kawa kaw膮, ale ludzie s膮 decyduj膮cy. Ludzie - my艣l臋: klienci. Ale te偶 jednocze艣nie ci, kt贸rzy t臋 kaw臋 przygotowuj膮c, ze mn膮 rozmawiaj膮. Czy uda艂o si臋 wam przez te lata zbudowa膰 tak膮 spo艂eczno艣膰 wok贸艂 was, 偶e dzisiaj ta spo艂eczno艣膰 te偶 dodawa艂a wam energii, dodawa艂a wam nadziei, pozwala艂a wam jako艣 pilnowa膰 p艂ynno艣ci finansowej i m贸wi艂a: Kochani, chcieliby艣my w normalnym czasie do Etno wr贸ci膰, wi臋c dzisiaj przychodzimy w niepewnym czasie w艂a艣nie po to, 偶eby wam pom贸c?

[00:26:04]

艁. MROWI艃SKI: Tak. Tak i to powiem na liczbach, bo to chyba najlepiej. Bo mog臋 powiedzie膰, 偶e czujemy wsparcie, bo kto艣 co艣 napisa艂 na Facebooku…

[00:26:14]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Show me the numbers.

[00:26:15]

艁. MROWI艃SKI: Ale sp贸jrzmy sobie na liczby. Nie dalej ni偶 wczoraj analizowali艣my sobie, jak wygl膮da w tej chwili nasza sprzeda偶 w kawiarniach. A ona w tej chwili dzieje si臋 tylko w dw贸ch modelach: delivery, czyli kto艣 zamawia sobie przez telefon albo przez aplikacj臋, przyje偶d偶a pan na rowerze, samochodem, skuterem, zabiera co艣 od nas i dowozi do klienta. A drugie: takie, 偶e kto艣 dzwoni do nas albo przychodzi do nas, co艣 zamawia i sam potem to odbiera. I ta cz臋艣膰 delivery jest bardzo kosztowna. Z jednej strony, wydaje si臋, 偶e to jest takie wybawienie. Ale – z drugiej strony – jak kto艣 pobiera 30-40 proc. prowizji od zam贸wienia, to si臋 okazuje, 偶e jak w prosty spos贸b biznesowo sobie to roz艂o偶ymy na koszty i przychody, to si臋 okazuje, 偶e to nie ma sensu. Bo to jest tylko zaj臋cie dla pracownik贸w, kt贸rzy maj膮 co robi膰, 偶eby nie oszaleli po prostu z braku pracy, 偶eby nie popadli w jakie艣 depresje i tego typu historie. Z drugiej strony, pokazuje, 偶e marka istnieje, 偶e firma ca艂y czas dzia艂a. Ale wyniku na tym finansowego si臋 nie robi, wi臋c na tym firma nie zarabia. Wi臋c jak ja s艂ysz臋, 偶e r贸偶nego rodzaju ci integratorzy rynku, kt贸rzy s膮 naszymi wybawcami i m贸wi膮, 偶e dzi臋ki nim gastronomia dzia艂a, to OK: jakby艣cie obni偶yli swoje stawki, to mo偶e by ta gastronomia jeszcze na tym co艣 by艂a w stanie zarobi膰 po to, 偶eby inne luki pouszczelnia膰. Ale tak si臋 nie dzieje. Wi臋c to jest dalekie od tego, 偶eby ich nazywa膰 wybawcami. Natomiast nasza struktura, jak zobaczy艂em, 偶e 90 proc. ludzi samemu przychodzi po kaw臋, po deser…

[00:28:01]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Ale to jest ten element spotkania? 呕e oni przyjd膮 po t臋 kaw臋, bo w艂a艣nie inaczej smakuje?

[00:28:05]

艁. MROWI艃SKI: Chyba tak. I oni swoimi portfelami pokazuj膮 nam wsparcie, 偶e przyszli po to, 偶eby co艣 od nas odebra膰. Nie zamawiaj膮. By膰 mo偶e dlatego, 偶e chc膮 si臋 przej艣膰 do kawiarni, 偶eby j膮 po prostu dotkn膮膰. Bo to nie jest tak, 偶e ta sprzeda偶 jest tylko w drzwiach, prawda? Cho膰 czasami trzeba w drzwiach j膮 prowadzi膰. Ale 偶e wejd膮, co艣 uszczypn膮, co艣 zobacz膮, poczuj膮 ten sw贸j klimat i czuj膮, 偶e w jaki艣 spos贸b nas wspieraj膮. By膰 mo偶e ja sobie za du偶o wyobra偶am, ale tak to odczytuj臋. Bo gdyby ta proporcja by艂a odwrotna – czyli 90 proc. to by by艂y jednak dowozy, a 10 proc. ludzie sami przychodzili – no to znaczy, 偶e im zale偶a艂o tylko na tym, 偶eby co艣 od nas zam贸wi膰, a niekoniecznie na niczym wi臋cej. Natomiast to jest buduj膮ce. Naprawd臋 to odczytuj臋 jako bardzo fajny znak wsparcia ze strony naszej spo艂eczno艣ci. Spo艂eczno艣ci go艣ci naszych kawiarni Etno Cafe. Z drugiej strony: ja zda艂em sobie z tego spraw臋… Znaczy: to nie jest tak, 偶e nie zdawa艂em sobie z tego sprawy. Ostatnio tak sobie pomy艣la艂em, zam贸wi艂em sobie kolejn膮 ksi膮偶k臋 przez internet i m贸wi臋: 鈥濧 po co ja j膮 zam贸wi艂em przez internet? Ja mam 艣wietn膮 ksi臋garni臋 obok siebie鈥. I w tej ksi臋garni ta ksi膮偶ka by艂a. Mo偶e bym zap艂aci艂 kilka z艂otych wi臋cej, ale ja wiem, 偶e to by posz艂o bezpo艣rednio do tego cz艂owieka, kt贸ry t臋 ksi臋garni臋 – pomimo tego COVID-u, tej ca艂ej sytuacji – prowadzi. Ja sobie w tej chwili zrobi艂em zakaz na zamawianie ksi膮偶ek przez internet, je偶eli one s膮 dost臋pne w tej ksi臋garni. No bo nie wszystko w niej mo偶e by膰.

[00:29:34]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: To jest taki moment, w kt贸rym wydaje mi si臋, 偶e w艂a艣nie pewne warto艣ci inne ni偶 pieni膮dze... Te偶 2020 pokaza艂, 偶e w biznesie to si臋 liczy: w艂a艣nie relacja z klientem, w艂a艣nie relacja z dostawc膮, w艂a艣nie relacja z tym, kt贸ry wynajmuje nam miejsce, w艂a艣nie relacja moja z pracownikami inna ni偶 by艂a. To jest -odk艂adaj膮c wszystkie inne z艂e rzeczy tego roku- to to jest - my艣l臋 - jedna, wielka lekcja emocji te偶.

[00:29:59]

艁. MROWI艃SKI: To si臋 zgadza. Tak, bo tu widzimy, kto jak si臋 mo偶e zachowywa膰, kto trzyma ci艣nienie, kto nie wytrzymuje. Bo OK: fajnie jest, 偶e my mo偶emy si臋 tutaj spotka膰, mo偶emy si臋 pou艣miecha膰 do siebie, ale jest niezliczona ilo艣膰 dramat贸w ludzkich, kt贸re dziej膮 si臋 gdzie艣 ze 艣cianami prywatnych mieszka艅 i my tego nie widzimy. Bo dla niekt贸rych to jest zabawa, 偶e po prostu siedz膮 na komputerze i pracuj膮 z domu. Ale kto艣 inny w tym czasie straci艂 t臋 prac臋 i nie mo偶e jej w 偶aden spos贸b winny wykonywa膰, nie ma wsparcia finansowego ze strony rodziny, nie ma od艂o偶onych 艣rodk贸w. I ilo艣膰 dramat贸w ludzkich… My艣l臋, 偶e ona dopiero zostanie ujawniona za jaki艣 czas, bo one na razie jeszcze s膮 za czterema 艣cianami, wsz臋dzie poukrywane. Ale ilo艣膰 tych dramat贸w… Ja nawet nie chc臋 sobie wyobra偶a膰, jaka ona jest. Bo co ma zrobi膰 matka, kt贸ra samotnie wychowuje dziecko, dziecko ma nauk臋 zdaln膮 i jest w pierwszej-drugiej klasie? To nie jest dziecko, kt贸re mo偶na zostawi膰 w domu, 偶eby ono sobie siedzia艂o, tylko trzeba z tym dzieckiem zosta膰. A pracodawca m贸wi: Jak pani nie przyjdzie do pracy, to pani nie ma tej pracy. I co ona ma zrobi膰? A ZUS wyp艂aca postojowe czy tam jak膮艣 form臋 wsparcia z op贸藕nieniem np. p贸艂rocznym. I to wiem z w艂asnej rodziny, 偶e wyp艂at臋 z ZUS-u otrzymano w sierpniu czy we wrze艣niu. A przez te poprzednie miesi膮ce, to co?

[00:31:34]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Rad藕 sobie sam.

[00:31:35]

艁. MROWI艃SKI: Dok艂adnie tak. Znaczy: mo偶e to jest jaki艣 test, kt贸ry ma sprawdzi膰, kto jest silniejszy i kto da rad臋, a kto nie da rady? W r贸偶ny spos贸b to mo偶na odbiera膰. Oczywi艣cie, by艂em daleki od takich brutalnych okre艣le艅, ale jest na pewno test dla nas wszystkich. Bo ja oczywi艣cie patrz臋 g艂贸wnie z perspektywy przedsi臋biorcy, kogo艣, kto prowadzi firm臋, kt贸ra znalaz艂a si臋 w trudnej sytuacji, ale my mamy u siebie firmie ponad 300 os贸b. I cz臋艣膰 ma zaj臋cie, a cz臋艣膰 go nie ma. Bo to, 偶e kawiarnie dzia艂aj膮 na wynos, to sprawia, 偶e kto艣 nie pracuje w tej kawiarni. A to s膮 cz臋sto m艂odzi ludzie, kt贸rzy w jaki艣 spos贸b byli z nami zwi膮zani emocjonalnie, ale te偶 finansowo, bo przychodzili do nas do pracy. I co ja mam teraz z nimi zrobi膰? No nie jestem w stanie im pom贸c, bo po prostu nie mam jak. Jedyne co, to mo偶emy wymy艣la膰 r贸偶nego rodzaju inicjatywy, 偶eby oni – z jednej strony – nie oszaleli z siedzeniem w domu. I np. wiosn膮 robili艣my cykle live’贸w na Facebooku, gdzie bari艣ci mogli przychodzi膰 do nas do takiego zaaran偶owanego studia u nas w firmie i pokazywa膰, jak robi si臋 – nie wiem – drinki kawowe, jak robi si臋 kaw臋 z mlekiem. R贸偶ne rzeczy, 偶eby by艂a jaka艣 forma tej aktywno艣ci, 偶eby oni wiedzieli, 偶e ca艂y czas s膮 blisko w firmie. Natomiast od strony finansowej to…

[00:33:05]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: ... to jest tw贸j koszt.

[00:33:05]

艁. MROWI艃SKI: To jest m贸j… Znaczy:: akurat to jest tak, 偶e u nas, w og贸le w gastronomii wi臋ksza cz臋艣膰 os贸b, zw艂aszcza tych m艂odych, pracuje na podstawie zlece艅. I w zwi膮zku z tym, jak oni nie pracuj膮, to my -m贸wi膮c brutalnie- nie mamy kosztu. Ale to ja nie jestem z tego powodu zadowolony.

[00:33:22]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Ale nie masz te偶 ludzi.

[00:33:24]

艁. MROWI艃SKI: Tak. Bo wola艂bym, 偶ebym mia艂 ten koszt, ale oni mieli prac臋, ale ja bym mia艂 przych贸d, kt贸rym mog臋 to sfinansowa膰. Niestety, ta sytuacja to nie jest dlatego, bo – tak cz臋sto te偶 s艂ysz臋 w r贸偶nego rodzaju okolicach politycznych, tak nazwijmy to…

[00:33:40]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: ... 偶e masz ludzi na 艣mieci贸wkach?

[00:33:41]

艁. MROWI艃SKI: 呕e mamy ludzi na 艣mieci贸wkach. Przedsi臋biorcy nie zatrudniaj膮 ludzi na 艣mieci贸wkach dlatego, 偶e maj膮 taki kaprys, 偶e nie szanuj膮 ludzi itd. Tylko je偶eli obci膮偶enia parapodatkowe, bo m贸wi si臋, 偶e podatek to jest tam kilkana艣cie procent, w zwi膮zku z tym o czym my m贸wimy? Ale obci膮偶enia ZUS-owskie, obci膮偶enia r贸偶nego innego rodzaju, jakie s膮, sprawiaj膮, 偶e ludzie pracuj膮 w艂a艣nie na tych 艣mieci贸wkach, bo gdyby pracodawca mia艂 normalnie ich zatrudni膰 na umowie o prac臋 ze wszystkimi kosztami…

[00:34:10]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: ... to kawa by艂aby po 20.

[00:34:11]

艁. MROWI艃SKI: Dok艂adnie. Kawa by艂aby po 20, a potem wszyscy by m贸wili, 偶e nie s膮 w stanie kupi膰 tej kawy, bo, niestety, si艂a nabywcza ich portfeli by na to nie pozwoli艂a. To jest takie ko艂o zamkni臋te. Jak ja np. czytam ostatnio o tym, 偶e Rumunia w ci膮gu trzech czy czterech ostatnich lat – bo wprowadzi艂a reformy podatkowe bardzo radykalnie obni偶y艂a podatki – sprawi艂a, 偶e 艣rednie wynagrodzenie wzros艂o, by艂o po艂ow臋 naszego, a w tej chwili jest zr贸wnane z naszym, no to ja si臋 pytam: dlaczego my tego nie robimy? Ja pami臋tam jak dzi艣 na studiach prawniczych m贸j pierwszy wyk艂ad z ekonomii. Nie m贸wi臋 o prawie, tylko o ekonomii. I pan profesor rysowa艂 co艣 takiego jak krzywa Laffera. To jest taka krzywa, kt贸ra pokazuje, 偶e wraz z wzrostem obci膮偶e艅 podatkowych do pewnego momentu wp艂ywy do bud偶etu pa艅stwa rosn膮. A potem, pomimo wzrastania tych obci膮偶e艅 podatkowych i oko艂opodatkowych -bo to, 偶e kto艣 nazwie co艣 op艂at膮, nie znaczy, 偶e przestaje by膰 podatkiem, prawda?- nagle ta krzywa dramatycznie spada. Czyli doci膮偶amy ludzi, ale ju偶 nie ma wi臋cej wp艂yw贸w. Natomiast mi si臋 wydaje, 偶e o tej krzywej Laffera, kt贸ra jest po prostu ABC ekonomi. Zapomniano w niekt贸rych kr臋gach i udaj膮, 偶e po prostu jej nie ma.

[00:35:31]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Gdzie艣 chwil臋 przed naszym spotkaniem czyta艂em wypowied藕 kogo艣 chyba z Ministerstwa Finans贸w. Powiedzia艂, 偶e on przeprasza bardzo, ale jest od podatk贸w, a nie od danin czy innych op艂at. Wi臋c, je偶eli w ten spos贸b rozumiemy ekonomi臋, no to mamy to, co mamy.

[00:35:42]

艁. MROWI艃SKI: No tak, to jasne.

[00:35:44]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Bardzo dzi臋kuj臋 za spotkanie.

[00:35:44]

艁. MROWI艃SKI: Ja r贸wnie偶, Jarku, bardzo dzi臋kuj臋. Mam nadziej臋, 偶e uda艂o mi si臋 chocia偶 troszeczk臋 ruszy膰 temat贸w, z kt贸rymi my si臋 na co dzie艅 borykamy. Dla nas one s膮 oczywisto艣ci膮, ale jak kto艣 pracuje -nie wiem- w urz臋dzie firmy informatycznej, to nie do ko艅ca wie, o czym ci ludzie z szeroko poj臋tej gastronomii, bran偶y spo偶ywczej m贸wi膮. Bo ta struktura jak si臋 dopiero porozk艂ada na drobne elementy, to mo偶na wpa艣膰 na to: A, to tu jest ten problem.

[00:36:15]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: To prawda.

[00:36:16]

艁. MROWI艃SKI: Wi臋c mam nadziej臋, 偶e uda艂o mi si臋 to chocia偶 troszeczk臋 pokaza膰.

[00:36:19]

REDAKTOR J. KU殴NIAR: Zdecydowanie. Hasztag "#Gastrowalczy" jest popularny i niesie si臋 niezale偶nie od tego, czy to kawiarnia, czy to inny bar. Ale mam nadziej臋, 偶e gastro wygra szybciej, ni偶 nam si臋 wydaje. Tego wam mocno 偶ycz臋. Jeszcze raz dzi臋kuj臋.

[00:36:31]

艁. MROWI艃SKI: Ja r贸wnie偶 dzi臋kuj臋, do us艂yszenia.

Prowadz膮cy

Jaros艂aw Ku藕niar
Ku藕niar Media

Multiinstrumentalista. W艂a艣ciciel Ku藕niar Media. Jego do艣wiadczenie radiowe, prasowe, sceniczne i telewizyjne, pomaga w 艣wiecie budowania marek osobistych. Wsp贸lnie z klientami rozwija ich wizje i nadaje kszta艂t. Buduje nowe platformy dla relacji z odbiorcami, szkoli i inspiruje.

Go艣膰 podcastu

艁ukasz Mrowi艅ski
CEO & Co-founder w ETNO CAFE

Notatki

ETNO TRAVEL
Swego czasu biuro podr贸偶y goforworld.com i ETNO przygotowa艂y seri臋 kaw inspirowanych 艣wiatem

Pozosta艂e odcinki (523)

U偶ywamy cookies, 偶eby indywidualnie odpowiada膰 na potrzeby s艂uchaczy. Zasady przechowywania i dost臋pu do plik贸w cookies mo偶esz zmieni膰 w ustawieniach swojej przegl膮darki.